۶

نامه‌ی مجعول به نام امیر کبیر

قبلاً وعده دادم بودم این را. نقد از ایرج افشار است. عین سخن را بخوانید:
«جعل عریضه به افتخار امیرکبیر
چند سالى است ورقه‏اى پلى‏کپى شده به عنوان نامه‏اى از امیرکبیر به ناصرالدین شاه ومخصوصاً میان ایرانیان مقیم امریکا دست به دست گردانده مى‏شود. آنهایى که مى‏خوانندشهامت امیرکبیر برایشان چند چندان مى‏شود از آنچه در تواریخ خوانده‏اند. تصور چنین است که‏خط خط حضرت امیرست و سخن سخن او. در حالى که نامه‏اى مزور و مجعول است آن هم به‏طریقى بسیار جاهلانه. چون دیدم که عکس آن را آقاى حسین شهسوارانى در مجله ارزشمند اباختر (شماره ۳/۴ تابستان ۱۳۸۲) به چاپ رسانیده‏اند از ترس آنکه مبادا از آنجا به نشریات دیگر سرایت کندضرورت ایجاب کرد که این چند کلمه را عرض کنم.
۱. خط در مقام مقایسه با خطوط مسلم الصدور امیرکبیر که بارها چاپ شده است‏بى‏دغدغه‏اى گویاست که جعل است.
۲. شیوه خط و پیچ و خم کلمات آن گویاى تازه‏نویسى و ناشیگرانه‏نویسى است.
۳. هیچ رجل ادارى و دیوانى عصر قاجارى، حتى بقالهاى طهران در عصر امیرکبیر طهران را «تهران» – که ساخته و پرداخته عصر بعد از احمد شاه است – نمى‏نوشته‏اند، تا چه رسد به میرزاتقى‏خان فراهانى.
۴. خطاب کردن به شاه وقت، هر چند نویسنده عریضه امیرکبیر و قوام‏السلطنه و دکترمصدق باشد، آداب و رسوم خاص و الفاظ معین داشت. استعمال «قربانت شوم» براى طبقه ‏خاصى بود. امیرکبیر عبارتى کمتر از «قربان خاکپاى همایون مبارکت شوم» نمى‏نوشت.
۵. امیرکبیر بر بالاى عرایض خود «هو» مى‏نوشت.
۶. او معمولاً در ختام نامه مى‏نوشت «الامر همایون مطاع مطاع» و نظایر آن. نه آنکه‏بى‏ادبانه بنویسد «تقى».
۷. در اوائل عصر ناصرى کسى را که لقب موثق‏الدوله داشته باشد ندیده‏ام که حکومت قم‏داشته باشد. امیدست مورخان تاریخ قم بتوانند نسبت به این شک من اظهار رأى نمایند. براى اینکه فضاحت کار روشن باشد امیدوارم آقاى على دهباشى عکس ورقه جعلى را درمجله چاپ کند. یکبار براى همیشه و براى تنبه.»

این مطلب در مجله‌ی بخارا شماره‌ی ۳۱،‌ در مقاله‌ی پاره‌ها و تازه‌های ایرانشناسی به قلم ایرج افشار در بند ۸۰۳ آمده است. تصویر نامه هم در شماره‌ی ۳۲ چاپ شده است. باری این نامه در بسیاری از وبلاگ‌های فارسی موجود بود.

این هم تصویر این نامه‌ی جعلی:
نامه‌ی جعلی به نام امیر کبیر

  1. ب گفت:

    بد نیست اصل نامه را هم منتشر کنی.

  2. مهدی گفت:

    من تحقیق کردم جعل نیست چون در بهمن همین امسال خسرو معتضد تاریخ نگار معاصر ایران این نامه را در رسانه ملی منتشر کردند، پس چگونه است که نامه ای جعلی در رسانه ملی آن هم توسط تاریخ نگاری که کلی کتاب چاپ کرده است منتشر شود؟
    ****
    مگر هر کس چهار تا کتاب تاریخی بنویسد، می‌شود پیغمبر زاده و اشتباه نمی‌کند؟ ایرج افشار به روشنی دلایل جعلی بودن نامه را گفته است. دیگر چه می‌خواهیم؟ نکند باورمان نمی‌شود؟

  3. Reza گفت:

    مطلب شما را از طریق ایمیل دوستی کرفتم بد نیست نکته ای را که در پاسخ آن دوست نوشتم برای شما هم براس شما هم باز گو کنم
    علاوه نکاتی که استاد گفته
    نکته جالب اینکه با توجه به این تصویر به نظر میاید جاعل این رو با خودکار یا نظیر آن نوشته است نه نی یا قلم آهنی
    شاید اگر تصویر بزرگتر باشد این را بتوان با اطمینان بیشتر گفت
    در ضمن هر کس که حتی کمی با خطاطی آشنا باشد میفهمد اساسا این دستخط نمیتواند دستخط کسی دردوران قاجار باشد این دستحط بیشتر شبیه ریز نویسی در دوران معاصر است تا کتابت روزمره در دوران قاجار این را بخصوص حروف ی و ن آخر نشان میدهد اصولا دورهای (حالت انحنای حروف) این دست نوشته را با ابزاری مثل نی و قلم آهنی نمیشود نوشت و حالت دستخط شبیه متنی است که با خودکار و خودنویس یا ابزاری مشابه نوشته شده باشد
    البته جاعل کمی به شیوه کرسی کتابت آشنا بوده است

  4. ناشناس گفت:

    این طور فکر می کنم که آقای خسرو معتضد در درجه ی اول روزنامه نگار هستند تا تاریخ نگار.روزنامه نگاری شغل بسیار جالب و قابل احترامی است اما نباید به صرف اینکه یک نفر نوشته های تاریخی منتشر می کند آن را تاریخ نگار بدانیم.
    آقای معتضد بسیار خوب و روان صحبت می کنند و انسان پرکاری هستند ولی این دلیلی بر صحت اظهارات و تحلیل های ایشان نیست.چرا که تاریخ امروزه یک علم عقلی است تا نقلی.

  5. حميد / شاهرود گفت:

    استدلالهای مربوط به جعلی بودن نامه کاملأ صحیح است
    در این دولت آنقدر دروغ گفته شده است که چنانچه در اخباراعلام کنند امروز دوشنبه ۱۵ تیرماه ۱۳۸۸ هست باید رفت و تقویم را نگاه کرد که آیا درست میگوید یا نه
    چطور انتظار دارید چنین تحریفی در تاریخ نکنن
    خیلی آرام و بی سروصدا حق ۵۰ درصدی ایران در دریای مازندران را دادن که نیروگاه هسته ای ساخته بشه و گفتند که از قبل هم ایران چنین حقی نداشته
    تا برسه به جزایر و غیره
    این نامه دربرابر اونا هیچی نیست

  6. بی نام گفت:

    خسرو معتضد هم تاریخ دان شده ؟ کی این اتفاق افتاد ؟ از وقتی که تو تلویزیون بهش فرصت میدن تحریف تاریخ کنه ؟

|