۱۱

حدیث همنشینی با ارواح معلقه

سال‌ها پیش، رفیقی هم‌دل داشتم که شبان و روزان همنشین هم بودیم و جدای از درس و بحث مدرسه، به کار دل و دین نیز در کنار هم می‌پرداختیم. آن روزگاران یکی از کارهای ثابت ما دو نفر التزام به قرائت پی‌گیر قرآن بود. اکنون که از دورترها به آن تجربه می‌نگرم می‌بینم که ذوق و حالی غریب در آن لحظات بی‌بازگشت موج می‌زد. چند شب پیش، دوباره آن سوداها به سرم زد و همراهی می‌جستم که باز طریق هم‌نشینی و هم‌سخنی با وحی را با هم طی کنیم. آن تجربه را دوباره آغازیده‌ام. این خاصیت کلماتی از این دست است که وقتی می‌خوانی‌شان، خون زندگی در شریان روح‌ات جاری می‌کند، چه آن کلام سخن آسمانی وحی باشد، یا اشارات حکمت‌بار شهسوار میدان فتوت و خداوند تأویل و تعلیم باطن، یا باریک بینی‌های حافظ یا عبارات گرم و عاشقانه‌ی مولوی. مداومت بر این‌ها و زیستن با بارقه‌های درخشان معنوی‌شان، درون آدمی را صیقل می‌دهد که:
هر که خواهد همنشینی با خدا / گو نشیند در حضور اولیا
چون شوی دور از حضور اولیا / در حقیقت گشته‌ای دور از خدا
ای خنک آن کس که با زنده نشست / زنده گشت و مردگی از وی بجست

همنشینی با مرده‌دلان، دل را می‌میراند و ظلمت‌افزاست. همیشه لزومی ندارد که به حضور فیزیکی اهل دلی بروی. درهای معرفت و راه‌های نور،‌ در هیچ مقامی به روی کسی که اهل طلب و جست‌وجو باشد بسته نیست:
دست پیر از غایبان کوتاه نیست / قبضه‌اش جز قبضه‌ی الله نیست
صاحبان دولت و سعادت معنوی پیدا و پنهان همه‌جا حاضرند. همان‌ها هستند که پای بر زمین دارند و به تعبیر مولا علی (در گفت‌وگویی که با کمیل داشت) ارواحی دارند که در آسمان معلق است.

ساعتی پیش باران شدیدی می‌بارید و با خود می‌گفتم که این باران در دل چند نفر اثر دارد؟ چندین مرده را زنده تواند کرد؟ کدام افسرده است که از هر اشارتی که می‌بیند، ولو اشارت طبیعت، راهی به سوی خدای خویش بجوید؟ این توفیق کدام یک از ما را نصیب است که به اشارت همین باران ظاهری، شست‌وشویی در درون بکنیم و غبار کبر و نخوت و آز و آرزو، و غم و اندوه و بغض و نفرت از دل بزداییم؟ نمی‌توان به هر بهانه‌ای عنان مرکب وجود را به سوی تصفیه و تهذیب گردانید؟ به خدا که می‌شود! پر همتی می‌خواهد که گوشی شنوا داشته باشد و دیده‌ای تیزبین. دارم صدای بسطامی را گوش می‌دهم که می‌خواند:
نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد
عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد
ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد
چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد
زین تطاول که کشید از غم هجران بلبل
تا سراپرده‌ی گل نعره‌زنان خواهد شد . . .

نمی‌شود از این‌ها اشاره گرفت که بلبلِ جان را تا سراپرده‌ی گلِ جان‌بخش نعره‌زنان روان کرد؟ این هم می‌شود! مرد می‌خواهد، که:
گر مرد رهی، میان خون باید رفت
از پای فتاده سرنگون باید رفت
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت

  1. خودم گفت:

    خیلی زیبا … خیلی سبک از نوع سبکباری …

  2. در آغاز کلمه بود، و کلمه خدا بود …

  3. سیاوش گفت:

    در این نثری که تقلید نثر کهن فارسی به نظر می آید تعبیر «حضور فیزیکی» هم از آن بدسلیقگیهاست …

  4. امين گفت:

    اگر اشتباه نکنم، مولا علی به همام این جمله را گفتند نه کمیل. من زیر آن باران بودم و حسابی هم خیس شدم، ولی حواسم به این چیزها نبود که یا من لا ینزل الغیث الا هو! خوش باشید.
    توضیح داریوش:
    امین عزیز،
    این جملات را مولا علی خطاب به کمیل گفته است. در کلمات قصار نهج البلاغه، شماره‌ی ۱۴۷. عین عبارت این است:
    و صحبوا الدنیا بابدان ارواحها معلقه بالمحل الاعلی.
    با مهر،
    داریوش

  5. مريم گفت:

    با سلام. وبلاگ شما واقعا زیباست که جای تبریک فراوان دارد. فقط در صورت امکان بفرمایید صفحه مربوط به موسیقی ها را چگونه در وبلاگ قرار داید؟ لینک به کجاست؟اگر مرا هم راهنمایی کنید ممنون می شوم.

  6. امين گفت:

    اظهارنظر بی‌دقت قبلی را ببخشایید. خوبی‌اش این بود که مجبور شدم سه چهار بار ترجمه‌های فارسی و نهایتاً متن عربی خطبه‌ی همام را دوباره بخوانم، تا مطمئن شوم اشتباه کرده‌ام. گو این که تعبیری نزدیک به این در آن خطبه هم هست که «فَهُمْ وَالْجَنَّهُ کَمَنْ قَدْ رَآها فَهُمْ فیها مُنَعَّمُونَ» به هر صورت از این فرصت که زمینه‌سازش شدید و از نوشته‌ی زیبایتان ممنون.

  7. پاشنگ گفت:

    هر که با مرغ هوا دوست شود
    خوابش آرامترین خواب جهان خواهد بود
    آنکه نور از سر انگشت زمان برچیند
    می گشاید گره پنجره ها را با آه
    زیر بیدی بودیم
    برگی از شاخه بالای سرم چیدم گفتم
    چشم را باز کنید آیتی بهتر از این می خواهید؟…
    با تشکر از شما، خواهشی دارم و اون اینکه در صورت امکان، امکان دانلود موسیقی هاتون رو بزارید

  8. parviz گفت:

    daryush jan,
    az in neveshteat sarmast shodam. joz sedaye bastami ke hich be del man nemineshinad.

  9. binesh گفت:

    خوش به حالت. مدت هاست که این احساس خلسه و شعف ناشی از مراوده باغیب از من ستانده شده،نمی دانم از چه روی ؟اما دلم بدجوری به هوایش مشتاق است.

  10. seyyed asghar گفت:

    با سلام محضر آقای میم
    من از وبلاگ بسیار قشنگتون مدتهاست که استفاده میکنم مخصوصا از صدای استاد شجریان و از این بابت از شما ممنونم.مطالب خوبی هم می نویسید

  11. مهدي گفت:

    با سلام
    اگر می شود معنی ارواح معلقه را بیان بفرمایید.
    ***
    این تعبیری است که در نهج البلاغه آمده است. به آن‌جا مراجعه کنید معنای روشن‌ترش را آن‌جا می‌بینید.
    د. م.

|