۴

گر چه ماه رمضان است… (۳)

اهل خدا،‌ نشانه دارند. نشانه‌ی اهل خدا زهدورزی و عبادت نیست. عبادت، نشانه‌ی مؤمنان و زاهدان و دین‌ورزان است. نشان اهل خدا، همان عاشقی است که حافظ گفت. این نشانه در مشایخ شهر نیست. اما تا دل‌ات بخواهد از آن نشان‌های دیگر می‌توان در مشایخ شهر یافت: هم عمل به آداب و مناسک در آن‌ها هست در حد وفور و تا مرز ریا؛ و هم علم به فقاهت این آداب نزدشان یافت می‌شود که خود برسازنده‌ی این علوم و پرورنده‌ی آن‌اند. اما علم و عمل عاشقی، همان است که از شافعی و بوحنیفه و این فقیه و آن مجتهد، و از فلان مرجع و بهمان اعلم و اصلح نمی‌توان جست و یافت. این یکی، نیازمند گام‌های بلندی است که اول شرط‌اش عبور از همین طایفه است. برای عبور از این طایفه، باید از این اسلام عبور کرد دقیقاً به این دلیل که این اسلام، مجازی است. و باید به کفر رسید آن هم نه به کفر متعارف و معمول، بلکه به کفر حقیقی. هر چه آن اسلام نخست – آن اسلام مجازی – کران تا به کران فضای مسلمانی را پر کرده است، از این کفر حقیقی کمتر نشان یافت می‌شود و از فرط کم‌یابی، ناپدید است.

این ماه، ماهِ خداست. بد نیست به جای این‌که آدمی در این ماه، اهل تقوا و زهد باشد و متعبد اسلام مجازی، قدمی به همت بردارد و راه به سوی کفر حقیقی بجوید شاید از اهل خدا شود؟ راه اهلِ خدا، راه راست نیست؛ راهِ بی‌راهی است. این راه، بی‌راهه است. این راه گمراهی و ضلالت دارد. از جنس همان ضلالت‌ها که فرزندان یعقوب به او نسبت می‌دادند که: «قَالُوا تَاللَّـهِ إِنَّکَ لَفِی ضَلَالِکَ الْقَدِیمِ» (یوسف: ۹۵). این مضمون دشوار، این راهِ بی‌راهی و مسیر ضلالت همان است که عین‌القضات به آن اشاره می‌کند در مقام مقایسه‌ی یافته‌ها و اذواق ابوسعید ابوالخیر و بو علی سینا.

«ای دوست در رساله‌ی اضحوی مگر که نخوانده‌ای که ابوسعید ابوالخیر – رحمه الله علیه – پیش بوعلی سینا نوشت که «دلّنی علی الدلیل؛ فقال الرئیس أبوعلی فی الرساله علی طریق الجواب: الدخولُ فی الکفر الحقیقی و الخروج من الاسلام المجازی، و أن لا تلتَفِتْ أالا بما کان وراءَ الشخوص الثلاثه حتی تکون مسلماً و کافراً، و ان کنت وراء هذا فلست مؤمناً و کافراً. و ان کنت تحت هذا فانت مشرکٌ. و ان کنت جاهلا من هذا فانک تعلم ان لا قیمه لک و لا تعُدَّکَ من جمله الموجودات». شیخ ابوسعید در مصابیح می‌آرد که «أوصلتنی هذه الکلمات الی ما لا أوصلنی الیه عمرُ مائَهِ ألف سنهَ من العباده». اما من می‌گویم که شیخ ابوسعید هنوز این کلمات را نچشیده بودی هم‌چنان‌که بوعلی و دیگران که مطعون بیگانگان آمدند، او نیز مطعون و سنگسار بودی در میان خلق، اما صد هزار جان این مدعی فدای آن شخص باد که چه پرده‌دری کرده است، و چه نشان داده است راهِ بی‌راهی را! درونم در این ساعت این ابیات انشاد می‌کند که تقویت کند به ترجمه‌ی سخن مطعون آمدن بوعلی؛ گوش دار:
اندر ره عشق کفر و ترسایی به
در کوی خراباتِ تو رسوایی به
زنار به جای دلق یکتایی به
سودایی و سودایی و سودایی به» (تمهیدات؛ صص ۳۴۹-۳۵۰)
نمی‌دانم که در روزگار ما از کفر و اسلام کدام بدنام‌ترند. نمی‌دانم که کدام یک بیشتر به راه مجاز می‌روند. اما این‌قدر می‌دانم که از کفر حقیقی نشان کمتر است. وسوسه‌ی متدینان هم پیوسته همین است که «اسلام حقیقی» را بجویند. اما در این میانه، همین طایفه هم نشان اهل خدا را گم می‌کنند و هم «نشان عرش خدا» را.

فکر می‌کنید تا پایان این رمضان، چند نفر این توفیق و بخت را خواهند داشت که نشانی از راه بی‌راهی بیابند و پرتوی از کفر حقیقی بر جان‌شان بتابد؟
  1. لیلا گفت:

    سلام
    اینطور که من ازحرفای عین القضات برداشت کردم نقدش برفقها درکم آنها نیست بلکه در توقف درکم (ظاهر) است .
    عین القضات علاوه براسکلت عبادت روح عبادت رو هم توصیه میکند .
    با این وصف منظورتون رو از کفر جقیقی و کافرشدن نفهمیدم …
    باید ازچی کافر شد و به چی ایمان پیداکرد؟
    —————————
    به همین دین متعارف و معمول باید کافر شد. باید از نو ایمان آورد. باید از نو زاییده شد.
    د. م.

  2. محمد علی گفت:

    اذیت می کنید مارا جناب داریوش. در این برزخ عقل و عشق باز گرفتارمان کردید آقا.
    دقیقا حس پیکانی قدیمی را دارم در سر بالایی!!! هرچه سعی می کنم ذره ای بالا بروم نمی شود. داغ می کنم. عرق سرد می نشیند بر رویم. هی امان از این برزخ، امان.

  3. لیلا گفت:

    کدام دین ؟
    دین درذهن و جان شما ؟
    ازکجا معلوم اوهم مجازی درپی مجاز نباشد؟
    تاجایی که حافظه تاریخ و من قد میدهد دست بالای دست فراوان بوده است !!
    دینی را خراب می کنید بی آنکه دینی بنا کنید !
    روزگار بدی شده بزرگوار روزگار بدی هی سقف های روی سرت فرومی ریزن و بی خانه مانت می کنند.
    ——————–
    چه کسی دینی را خراب کرده است؟ من؟ یا عین‌القضات؟ یا خود قرآن؟ گمان می‌کنم این مطالب را با دقت و حوصله نمی‌خوانید یا دست‌کم به مراجع و منابع این‌ها مراجعه نمی‌کنید. کسی در این وبلاگ قرار نیست برای کس دیگری نسخه بپیچید. هر کسی صاحب عقل و وجدان است و خودش می‌تواند راه‌اش را پیدا کند. اما اگر یکی پیدا شود و سقف این خانه‌های مألوف و موروثی عادتی را بر سر آدمی خراب کند، زهی توفیق و سربلندی. آدمی باید کلاه‌اش را به عرش بیندازد اگر چنین کسی پیدا شود که بتواند بنای ساخته‌ها و بافته‌های عادتی او را ویران کند. بعضی اوقات بی خانمانی خیلی بهتر است از داشتن خانه‌ای از جنس عادت و بت‌ پرستیدن.
    د.

  4. لیلا گفت:

    بی انکه دنبال نسخه بگردم فقط پرسیدم این نه پس چی ؟
    فکرنکنم سوال بیجایی بوده باشه !
    ————————–
    نه. سؤال بى جایى نیست ولى پاسخى که شما را آرام کند به این سادگى به دست نمى آید.
    د. م.

|