۷

غصب مفاهیم دینی در سیاست

کسانی که با فرهنگ اسلامی آشنایی عمیق دارند، به خوبی می‌دانند جایگاه «امر به معروف و نهی از منکر» چه اندازه اساسی و مهم در شکل دادن به نظام اجتماعی و حتی سیاسی جامعه‌ی اسلامی است. همین الآن درنگ کنید لحظه‌ای. امر به معروف و نهی از منکر را در قالب سیاست امروزی کشور ما نبینید. به همان گونه بفهمیدش که قرآن می‌گوید و مولا علی می‌گوید. امر به معروف و نهی از منکر، عمدتاً در رابطه‌ی میان رعایا و حکام است که معنای دقیق و روشنی پیدا می‌کند (و این در اشارات مولا علی آشکار است).

هنوز بحث کتاب خانم علوی (اسم واقعی ایشان هر چه که هست) ادامه دارد. به تدریج برای همین کتاب صفحه‌ی جداگانه‌ای باز می‌کنم و نقدها و یادداشت‌های‌ام را بر حاشیه‌ی کتاب مفصل‌تر و مبسوط‌تر می‌نگارم. این مورد را در بستر همین موضوع و توضیح بالا بخوانید. خانم علوی بدون هیچ‌گونه اشاره‌ای به این‌که در فرهنگ اسلامی چیزی به اسم «امر به معروف و نهی از منکر» وجود دارد، مستقیماً موضوع را در بستری سیاسی قرار داده است و آمران به معروف و ناهیان از منکر را (من درباره‌ی اتفاقاتی که زیر این پوشش و به این بهانه در ایران می‌افتد داوری نمی‌کنم) «پلیس اخلاق» معرفی می‌کند (morality police). شاید ترجمه‌ی آزاد و تحت اللفظی آن گروهی که در ایران این کار را می‌کنند همین باشد و در واقع این ترجمه به خوبی رفتار ناصواب برخی از آن‌ها را نقد می‌کند. اما باور بفرمایید این شیوه‌ی معرفی «امر به معروف» ایراد اساسی دارد. خانم علوی حداقل می‌توانست بستر مقوله‌ی امر به معروف و نهی از منکر و محظورات و موانع و شرایط شرعی و اخلاقی این فرهنگ را بر اساس اندیشه‌ی قرآنی و اصل آداب آن به درستی توضیح بدهد. بعد از آن خیلی راحت می‌توانست بگوید که این شیوه‌ی امر به معروف و نهی از منکر حتی با آن‌چه که قرآن گفته است فرق دارد و در واقع دین و اخلاق دین گروگان سیاست شده است. این ترجمه‌های آزاد و رهای خانم علوی، مانند مورد (نماینده‌ی خدا بر روی زمین) تنها تصوری که به من خواننده می‌دهد این است که خانم علوی بی‌پرده انتقادهای تند و تیزش را با موضعی سیاسی از حکومت فعلی ایران نشان داده است. البته ایشان حق دارد این تصور را داشته باشد اما مهم‌تر این است که پای این حرف هم بایستد.

راستی برای شما عجیب نیست که خانم علوی که در پشت جلد کتاب از رقم بزرگ بالای شصت هزار وبلاگ‌نویس یاد کرده است، به زحمت از بیش از پنجاه وبلاگ مطلب نقل کرده و تازه بعضی از وبلاگ‌ها مانند شبح و سر دبیر خودم بالاترین آمار نقل قول را دارند؟ چرا بعضی از وبلاگ‌ها اصلاً آدرس‌شان در کتاب موجود نیست و عملاً پیدا کردن منبع این وبلاگ‌هایی که تنها نام‌شان به انگلیسی ترجمه شده‌ است، تقریباً محال است؟ چرا بعضی وبلاگ‌ها آدرس‌هایی نادرست دارند و وقتی آدرس پای یک مطلب را تایپ می‌کنی، مثلاً می‌بینی که آن وبلاگ خاص در آن تاریخ به خصوص اصلاً در جای دیگری بوده است و آدرس درست‌اش این نیست؟ این‌ها اگر نشان بی‌دقتی و بی‌اعتنایی نیست، پس چی‌ست؟ چرا تمام مقولاتی که به درستی هم خانم علوی نقل کرده‌اند، تقریباً بلا استثناء در زمره‌ی موضوعات سیاسی داغ مطرح ایران است؟ یعنی در وبلاگستان هیچ موضوعی طرح نمی‌شود که مسأله‌ی داغ سیاسی نباشد؟ مثلاً شعر هیچ شاعری نقد نمی‌شود؟ هیچ موضوع فلسفی به چالش کشیده نمی‌شود؟ مسایل اجتماعی جهانی بررسی نمی‌شود؟ فارغ از سیاست‌ورزی و نقد سیاست حاکمیت و ایراد گرفتن از (به قول خانم علوی) «تلقی حاکمیت از اسلام» هیچ چیز دیگری طرح نمی‌شود؟ وبلاگستان این است؟

  1. motahri گفت:

    سلام . آقا این نسرین علوی کیست و چه نوشته که اینقدر در مورد حرف و حدیث هست ؟
    می تونید در این باره اطلاعاتی به من بدهبد ؟

  2. alireza گفت:

    salaam darioush jan
    be nazare man didgahe to nesbat be in amr az anja nashi mishavad ke tavanesteii ba didi baz o mazhabi varede yek fazazaye digari beshavi va sharayet baraye to in cheni pish miravad ke migooii.
    ama in did nesbat be amr be maroof o nahi az monkar ham nashi az masaebe yek ensane gheire mazhabi va ya mazhab goriz ast ke bayad be oo ham hagh dad,

  3. Orkideh گفت:

    I too, was totally surprised by the lack of accuracy on her part. Seems there is no concern about methodology either. It is a shame that the book is so biased, both politically and socially. I am also concerned about the distorted image she has generated from that society, let alone the blogsphere.
    By the way, I cannot type in persian here, hope you are doing well 🙂

  4. Ali گفت:

    سلام، من با شما موافقم ولی توجه داشته باشید که از نام کتاب پیداست که نویسنده میخواهد روی مسایل سیاسی تمرکز کند.
    اما مسأله این است که مگر مسائل سیاسی خارج از ایران در وبلاگها مطرح نمیشود و اساسا به خاطر تنوع زیاد محل سکونت بلاگرها، اتفاقا تحلیلهای مختلف آنها نسبت به مسائل جهانی برای من جالب بوده است.
    یک نکتهء دیگر، اینکه به نظر می آید اکثر افرادی که در مورد وبلاگ می نویسند آنرا بزرگتر از آنی که هست معرفی می کنند (من هم قبول دارم که یک مدیوم پرقدرت است که حتی ممکن است تعریف ما را از رسانه عوض کند، صحبتم خلط بین رؤیا و واقعیت است). به این ادامه نگاه کنید (از حسین درخشان http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2004/11/041110_mj-hd-web-log-anniv.shtml)
    به نظر می آید بعضی از چیزهایی که به اینترنت مربوط می شود به وبلاگ ربط داده شده است! مثلا فیلترینگ واقعا همین داستان را داشته؟ با فیلتر کردن سایتهای غیر اخلاقی شروع نشده بود؟
    و ختم کلام هم اینکه فکر کنم واضح است که یک پژوهش این چنینی نمی توانسته تمام وبلاگهای ایرانی را در بر بگیرد، اما یقینا پژوهشگر میتوانسته معیار انتخاب وبلاگهای مورد بررسی را شفاف، طوری توضیح دهد که برای امثال من و شما شائبه ای ایجاد نشود.

  5. Mahdavi گفت:

    اینها را بهتر است Vigilantes ترجمه کنند.

  6. ابوذر گفت:

    سلام امیدوارم که همیشه لبخند روی لبتان وشادی در فلب شما باشد با تشکر از وبلاگ شما

  7. doost nazdeek گفت:

    This is a great response to all that you have put here:
    http://www.goodreads.com/review/show/74051863
    I particularly like this bit:
    I agree with you 100% the book did seem to have a political agenda that the foreign reviews precisely confirm.
    http://www.portobellobooks.com/Books/We-
    The reviews I came across on that link “We Are Iran: Press reviews” on the UK publisher “Portobello Books” website range from those by The Times which some may label as right wing political agenda to the Independent (a centre leftist) and the review by Pankaj Mishra (one of my favorite writers by the way) in the New Statesman who choose that book as on his Books of the Year, list of 2005. New Statesman is always accused of having a left wing political agenda.
    Or Professor Philippe Sands (QC): ‘An important contribution.’
    Or Columbia Journalism Professor Bill Berkeley: “’One of the most interesting of the past year’s books on Iran is indeed about Iranian bloggers. We Are Iran”
    Dear Orkid, it seems that your statement that the book “within scholarly/journalistic/intellectual circles should indeed rise eyebrows” is not a very fair comment.
    Or even the review by Rageh Omaar (Al Jazeera) who made that film “Rageh Inside Iran”. I like that film so much and I found out recently that Nasrin Alavi helped make the film. I hope I am not wrong about this one as I did not notice her name in the credits but I have been told by and Iranian journalist friend who was briefly in the film that its there.
    I am getting sidetrack. But the point I wanted to make that her political agenda that all these different reviews from so called leftist to rightists write in their review is about the humanity of Iran. I believe her political agenda that the foreign reviews precisely confirm was to highlight our humanity that is often buried. Which she evidently did.
    With kindest wishes

|