۶

شهرت نامداران

امروز در پی مطلبی می‌گشتم درباره‌ی عین القضات همدانی در گوگل. به نتایج جالبی رسیدم. تا به حال دقت کرده‌اید که بیشتر اطلاعاتی که عموم مردم و حتی خواص درباره‌ی عین القضات دارند، این است که او را شمع آجین کرده‌اند و قصه‌ی شهادتِ او بیش از هر چیزی جلب توجه کرده‌ است. شاید نتوان این را چندان تعمیم داد که بشود الگوی متین و مناسبی از آن بیرون بکشیم، اما می‌توان به ظن قوی گفت که اکثر نامدارانِ ما آن‌جا نامداران شده‌‌اند که غوغایی گردِ آن‌ها بر پا شده و جنجال‌آفرین شده‌اند.

بسیاری از فرزانگان ما برای مردم با اندیشه‌شان شناخته شده نیستند و کمتر کسی هست که زندگی بشری و معمولی آن‌ها را از ورای افسانه‌ها و اساطیر بتواند ببیند. عین القضات یک نمونه است، حسنک وزیر نمونه‌ی دیگر، حسن صباح از نمونه‌های معروف‌ترش (که عمدتاً عموم مردم شناختی از نقش واقعی و اندیشه‌های دینی او ندارند)، زکریای رازی یک نمونه‌ی دیگر. تمام این شناخت‌های سطحی ماست که آگاهی عمومی مردم را می‌سازد و مردم راهی به عمق و مغز سخنان پیشینیان‌شان نمی‌برند. یک بار دیگر هم نوشته‌ام که در همین وطن اسلامی خودمان، به زکریای رازی می‌گویند «پزشک مسلمانِ کاشف الکل»! در حالی که رازی از بیخ منکر تمام ادیان و پیامبران بود و هیچ کس هم به حضرات نمی‌گوید که سر مردم کلاه نگذارند! کسی برای مردم توضیح نمی‌دهد چرا حلاج را کشتند و ریشه‌های اساسی‌تر و اجتماعی و سیاسی ماجرا چه بود؟ هیچ کس نمی‌گوید خطری که حلاج برای خلافت عباسی درست کرد چه بود و یا چرا فقهای شیعه‌ی هم‌عصرش او را طرد کردند. هیچ کس توضیح نمی‌دهد واقعاً عین القضات را به چه جرمی سوزانیدند یا حسنک وزیر چرا کشته شد. اگر هم این‌ها را می‌گویند همیشه آمیخته به دنیایی از افسانه است. آری دنیای ما دنیای واقعی نیست، واقعیتی است افسانه‌آمیز! ما عادت کرده‌ایم به پخته‌خواری. خو گرفته‌ایم به ساده کردن مسایل پیچیده برای این که همه چیز راحت الحلقوم باشد و قابل هضم. هر چیزی که در آن چالش عقلی و فکری جدی باشد و جواب سر راست صفر و یک یا بله و خیر نداشته باشد، یا پشت گوش انداخته می‌شود یا یک راست می‌رود توی زباله‌دانی. هنوز منطق خیلی از ماها منطق دوگانه‌ی ارسطویی است. منطق فازی برای ما هنوز جا نیفتاده است.

  1. نکته گو گفت:

    سلام… نکته ی مهمی است. شما می فرمائید پخته خواری ولی بنده می گویم ساده خواری. قرنهاست مردم ما به این ویروس در زمینه ی فرهنگی و غیره آلوده شده اند.

  2. مهسا گفت:

    سلام…به مطلب جالبی اشاره کردید…ولی فکر نمی کنید گاهی کنار انتقاد کردن, از این زاویه بنگریم که من هم یکی از همین مردم…و سعی کنیم کنار انتقاد از نادانسته ها , آنچه می دانیم در اختیار قرار دهیم؟
    ***
    دوست عزیز،
    یک نمونه‌اش را در همین متن آوردم درباره‌ی زکریای رازی به اختصار. بقیه زحمت‌اش با خودتان. درباره‌ی حلاج می‌توانید شعله‌ی طور زرین کوب را بخوانید. درباره‌ی عین القضات هم کتاب «عین القضات و استادان او» از استاد پورجوادی یا مقدمه‌ی جلد سوم نامه‌های عین القضات را. کفایت می‌کند؟

  3. Mina گفت:

    momken ast ke dalile koshte shodane halaaj va hasanak e vazir raabenevisid? vaalaa man be TARIKH E BEIHAGHI etemaad karde boodam va fekr kardam hamoon dalil dorost boode yaa halaaj ham. bi zahmat tozih bedahid ke maa ham befahmim:)

  4. aras گفت:

    salam
    kheily vaghte ke weblogetoun ro mikhounam
    hamshhari hastim. albae ghablan ke dart mashhad boudid
    alan nemidounam koja hastid
    man ye soal dashtam. mikhastam bebinam mishe dar morde ketabche o mehdi khalaji be man ye seri etelat bedid?
    neveshtejaye ishoun zehnam ro kheily mashghoul karde
    mamnoun misham
    ***
    دوست عزیز،
    در کتابچه‌ی مهدی خلجی تمام اطلاعات مربوط به وبلاگ‌اش موجود است. کافی است بایگانی‌اش را ببینید. من توضیح زیادی نمی‌توانم بدهم. خواندن‌اش کار خودتان است.

  5. ماهيار گفت:

    سلام،ممکنه در مورد عقاید زکریای رازی مستند تاریخی تان را معرفی کنید؟
    متشکرم
    ***
    مستند تاریخی درباره‌‌ی رازی زیاد است. یکی از آثار جامع درباره‌ی عقاید دینی رازی، «اعلام النبوه» ابو حاتم رازی است. این کتاب را انجمن حکمت و فلسفه منتشر کرده است و غلامرضا اعوانی و صلاح الصاوی آن را تصحیح کرده‌اند. در کتب تاریخ کلام هم می‌توان اشاراتی به او را یافت. گمان می‌کنم یکی از کتاب‌های او نیز به زبان فارسی منتشر شده است.

  6. ناشناس گفت:

    هیچکس نمیگوید…!! پس شما از کجا میدانی؟ دانستن شما مادرزادی است؟ بهتر بود میگفتی هیچکس نمیپرسد… اگر کسی در جستجوی این مطالب باشد منابعش در اختیار همه هست همانطور که شما میتوانید بخوانید بقیه هم میتوانند. منتهی یکی مثل شما برایش مهم است و صد تای دیگر مثل من دنبال یک لقمه نان شبند!
    ***
    این هم حرفی است!

|