۵

تسامح اسلامی و تسامح غیر-اسلامی

کتابی بی‌نظیر یافته‌ام با عنوان «رواداری و اجبار در اسلام: روابط بین الادیانی در سنت اسلامی» که گفتم بد نیست ذکری از آن بکنم. شاید مقدمه‌اش را ترجمه کردم و این‌جا آوردم. نویسنده‌ی کتاب «یوهانان فریدمان» است. فریدمان استاد کرسی ماکس اشلوسینگر در مطالعات اسلامی در دانشگاه عبری اورشلیم است و عضو فرهنگستان علوم پایه و انسانی اسراییل است. کتاب را دانشگاه کیمبریج در سال ۲۰۰۳ منتشر کرده است. اما چرا کتاب یک نویسنده‌ی یهودی را درباره‌ی رواداری در اسلام معرفی می‌کنم؟ به خاطر این‌که هر چه بیشتر این کتاب را تورق می‌کنم، می‌بینم عمق و دقت نویسنده‌ی اثر، که ظاهراً به خاطر یهودی بودن‌اش هیچ همدلی با مسلمانان نباید داشته باشد، بسی بیشتر است از پاره‌ای از نویسندگان مسلمان خودمان. از سویی، خواننده‌ی منصف و شکیبا به آسانی پی می‌برد که به ویژه ایرانیان و دین‌ستیزانی که مدام از «گوهر»ِ کم تحمل و خشن اسلام سخن می‌گویند و فکر می‌کنند اسلام است که از آن یکسره بی‌تحملی می‌تراود و همیشه این دین چنین بوده است و امروز هم بهتر از این نیست، چه اندازه در اشتباه‌اند و چقدر درک و دانش‌شان از اسلام و تاریخ و فرهنگ‌های‌اش سطحی است. من جزییات و بخش‌های مختلف کتاب را نخوانده‌ام ولی از همان نگاهی که به مقدمه‌ی کتاب انداختم به خوبی می‌توان دریافت که نویسنده گرفتار تعصب‌های دینی یا ضد-دینی نیست و تلاش کرده است در مسیر تحقیق و بررسی علمی بی‌طرف حرکت کند. در ضمن این کتاب، بحث مفصل و خوبی درباره‌ی ارتداد دارد که از بسیاری از نمونه‌های دیگری که درباره‌ی ارتداد دیده‌ام بهتر است.
  1. سرچشمه‌ی فیاض دانش گفت:

    برادر شما که فقط به قول خودتان جزییات بخش‌های مختلف را نخواندید و نگاهی به مقدمه انداختید، چطور این‌چنین محکم نتیجه می‌گیرید. بد نیست شما هم به توصیه‌یی که به گنجی کردید عمل کنید و به بخش مغالطه‌های روزمره‌یِ رادیو زمانه سری بزنید، ما که خودمان اصلاً اهل منطق نیستیم!
    ****
    توضیح خواهم داد.

  2. بله. بحث بسیار خوبی در باب ارتداد دارد.
    فقط متاسفانه در ابتدای بحثش، یکهو می پردازد به یک مساله از یک فقیه به نام الجراج که این جراح توضیح داده است که : «چگونه یک مسلمان اجازه دارد که زن پنجمی را بگیرد، و آن وقتی است که یکی از چهار زنش مرتد شده باشد!!!»

    به هیچ وجه تصویر منصفانه ای از یک مسلمان نیست. ولو به بهانه طرح یک مساله فقهی آورده شده باشد.

  3. امید گفت:

    با احترام عرض میکنم که این آقای فریدمن که چندی قبل در دانشگاه ما آمده بود وجودش سراسر کینه و نفرت نسبت به اسلام و مسلمانان است که در کتابش هم موج می زند. در ریویو های کتاب هم همه این نکته را یادآور شده و آن را از ضد اسلامی ترین انتشارات دهه اخیر توصیف کردند (بخواهید آدرس چند تا را همین جا برای شما میگذارم). واقعاَ عجیب است چنین برداشتی از این کتاب کرده اید.-
    ************
    آری. واقعاً عجیب است. فکر می‌کنم بهتر است زودتر مقدمه را ترجمه کنم و نظرم را بنویسم.

  4. علی گفت:

    من این مطلب را دیر خواندم . و نظرم را هم خیلی کوتاه عرض می کنم. به جای اینکه درباره اسلام از دیگران بشنویم بهتر است ببینیم کسانی که مسلمان هستند چه می گویند. نه اینکه دیگران چه می گویند. مثل اینکه ما مسلمانان با هودیان دشمنیدینی داشته باشیم و حرفهای خود را به جای آنان و از زبان آنان بگوئیم. پس بهتر است اسلام را از زبان مسلمان شنید. کمی عاقلانه تر نگاه کنیم.

  5. علی گفت:

    با سلام. من مطلب را کمی دیر خواندم. ولی با این حالنظرم را می نویسم. به نظر من باید اسلام را از دید مسلمان بررسی کرد. نه از دید کسی که دشمنی مکتبی با اسلام دارد. مثل این است که ما درباره یهودیت نظر بدهیم و آموزه های آن را مطرح کنیم. مسلما سراغ نقاط ضعف رفته یا اینکه از دید خود به نوعی به تضعیف آن می پردازیم. و اصلا عاقلانه و منطقی نیست که بگوئیم چون فلان آقا استاد دانشگاه است پس هر چه گفت درست است. آنهم زمانی که حتی از محتویات سخنش اطلاع نداریم. و دیگر اینکه کسی که خارج از حوزه تخصصی درباره موضوع تخصصی نظری بدهد نباید آن را بدون دقت قبول کرده و تأیید کنیم.

|