مهمترين دليل من اين است: واژهی «اصلاحات» و تعبیر «اصلاحطلبان» در کشور ما بسیار مبهم است (و از جنسِ – به قول دوستی نازنين – «کليات ابوالبقا»ست!). هيچ کس دقیقاً نمیداند اصلاحات شامل چه چيزهايی هست و چه چیزهايی را در بر نمیگیرد. همه البته تصوراتی کلی از اصلاحات دارند. همه ظاهراً میپذیرند که اصلاحات با رسانههای آزاد سرِ همدلی دارد يا خواهان محدود شدن قدرتهای بیقید و شرط اهل سياست و مدافع شفافيت و پاسخگويی است. اما با این کلیات، وقتی به مصادیق میرسيم، مشکلات ما شروع میشوند. به جرأت میگويم که در کشور ما روی هر کس که شهره به اصلاحطلبی است انگشت بگذاريد، میشود از همان زاويهی اصلاحات به او خرده گرفت. عرض بنده البته اين نيست که چيزی هست به اسم اصلاحات و من با آن مخالفم. عرض بنده اين است که اين تعبیر عرض عريضی دارد و بسيار تفسير بردار است. کسی که برای من اصلاحطلب است، برای کس ديگر نيست. کسی که، مثلاً، برای من نماد نیرنگ و حیلهگری است، شايد برای کس ديگری اصلاحطلب باشد. در نتیجه، اين تعابير و برچسبها، کمک چندانی به حل مشکل ما نمیکند.
ما نياز به مقولهبندیهای روشنتر و جدیتری داریم. من فکر میکنم ديگر وقت آن نیست که دوباره از سوراخ مفاهيم کلی و نامتعينی مثل «اصلاحات» و «مردمسالاری» (دينی يا غیر دينی) گزیده شويم. لازم نيست ارزشهای متعالی انسانی و مدنی را قربانی کنيم. ارزشهای مهم کشورداری لزوماً مندرج یا مستتر در اين تعابير پر ابهام نيستند. من فهم روشنی از «اصلاحات» یا «اصلاحطلبی» ندارم (و البته به آن اشکالاتی هم دارم). اصلاحات، یک بسته نيست که بگوييم موسوی تمام اقلام اين بسته را داراست و کروبی نه (یا بر عکس، کروبی نماد تمام عيارِ بستهی اصلاحات است و موسوی نیست).
اصلاحطلبان حکومتی و حزبهای شناسنامهدار کشور (هر جوری که فکر میکنند و با هر سياستی که دارند)، البته جای خود را دارند. اما من به عنوان کسی که میخواهد مستقل از دستهبندیهای سياسی باقی بماند، فکر میکنم بايد به احتیاط با اين تعابیر برخورد کرد. شايد کسی که رسماً عضو یا گردانندهی یک حزب «اصلاحطلب» است يا شهره است به «اصلاحطلبی» (و حتی متمايل است به «اصلاحطلبی») از ديدِ من چندان چهرهی مناسبی نباشد برای آرمانهایی که دارم (آرمانهايی که اشتراک بسیاری با آرمانهای اعلام شدهی این «اصلاحطلبان» دارد). از نگاه به اصلاحات به مثابهی يک «بسته» باید عبور کرد؛ اين نگاههای ذاتگرایانه، راه توسعه را درازتر میکنند.