گرچه ماه رمضان است… (۳)

آداب و مناسک شريعت ديوار به ديوار قيامت‌اند. قیامت به معنای دقیق‌ آن،‌ نه به معنای عوامانه‌ی زیر و زبر شدن جهان مادی و آخرالزمان‌های هالیوودی. خواجه‌ی طوسی جايی در تعریف شریعت آن را دوری می‌خواند که در آن طاعت به شرط تعيین اوقات فرمايند و دور قيامت را دوری می‌خواند که در آن طاعت به شرط رفع تعيين اوقات فرمايند. در هر دو دور، طاعت ثابت باقی می‌ماند. يعنی طاعت که نام ديگری برای معرفت هم هست، از موضوعیت نمی‌افتد. جايی که طاعت از موضوعيت بیفتد قیامت تبدیل به اباحت می‌شود. اين مقدمه را از این باب گفتم که شباهت روزگار فعلی را به دور قیامت به يک معنای موسع نشان دهم.

در روزگار کرونا – که حالا مصادف با رمضان هم شده است – زمان و مکان معنای‌شان دگرگون شده است. حتی می‌شود گفت حجاب زمان و مکان برداشته شده است. می‌فهميم که زمان هم‌چنان باقی است و مکان هم. هنوز هم فاصله‌ها هست. اختلاف زمان هم هست ولی نوع رابطه‌ی آدميان و فهم‌شان از جهان و سلوک انسانی تغيير کرده است. مختصرش این‌که کرونا، برای آدميان عادت‌شکنی کرده. و عادت‌شکنی از مهم‌ترين ويژگی‌های قيامت است. قیامت، عادت‌شکن است. خواب خو گرفتن به مناسک معهود را از سر آدمی می‌پراند. شریعت به همين معنا مستی می‌آورد. شيفتگی می‌آورد. قيامت اين مستی را می‌شکند و اين شيفتگی را مبدل به آگاهی می‌کند و مراقبت.

اهل سلوک البته همیشه نیاز به تلنگر یا حادثه‌ای بیرونی ندارند. برای اهل معرفت قيامت هر روز می‌تواند رخ بدهد چنا‌ن‌که قدر و شب و روز قدر مرتب برای اهل حقیقت تکرار می‌شوند و مقيد به عشر آخر رمضان نيستند. يعنی که رمضان را می‌شود در ماه‌های ديگر هم تکرار کرد. اين رمضان مقید به زمان و مکان رمضان شرعی است. يک رمضان قیامتی هم داريم که متصلان به قائم ظرایف‌اش را بهتر می‌فهمند. و هذا اشارة.


Posted

in

by

Tags:

Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *