طربستان ملکوت و آداب کپی‌رايت

پيش از هر چيز سال نو مسيحی را بر مؤمنان چليپا و ارادت‌مندان عيسای روح‌الله تبريک می‌گويم. باشد که در سال تازه، انفاس مسيحايی دوست، از مرگ جهل‌مان بيدار سازد و راه آسمانی بی‌تعلقی را بياموزاندمان!

دوستی ای‌میل زده بود و استفسار کرده بود درباره‌ی کپی‌رايت قطعات موسيقی طربستان ملکوت. پرسش به جايی است که بارها و بارها از خود پرسيده‌ام. توضيحاتی می‌دهم و دلايل خود را می‌گويم که چرا ايرادی بر وجود اين قطعات در ملکوت نمی‌بينم.

نخست اين‌که پاره‌ای از قطعات هستند که اجازه‌ی «وجود»شان را در اين‌جا از خود آهنگساز يا صاحب اثر دارم که مستقيماً مسأله‌ی کسانی را که وسواس فراوان درباره‌ی کپی‌رايت دارند، حل می‌کند.

دو ديگر اين‌که تعدادی زيادی از اين قطعات بخشی از فرهنگ موسيقايی ما هستند و عملاً امکان اين وجود ندارد که به دنبال ورثه يا ذوی‌الحقوق بگرديم و کسب اجازه‌ای بکنيم و در واقع بخشی از ميراث عمومی فرهنگی و موسيقايی ما هستند (فقها اين را در زمره‌ی «انفال» حساب می‌کنند؟ علما لطفاً بنده را روشن بفرمايند).

سه ديگر اين‌که قالب فايل‌هايی که در طربستان ملکوت وجود دارند، به صورت فلش هستند و عملاً استفاده‌ی تجاری از آن‌ها به شکلی که محظور حقوقی و قانونی ايجاد کند بسيار دشوار است. مخصوصاً در ايران که اتصال اينترنت بسيار کند است، کار عاقلانه‌ای نيست که يک نفر بخواهد يک آواز نيم ساعته را در وبلاگ ملکوت گوش بدهد و نخواهد سی‌دی يا نوار همان اثر را از بازار بخرد. حساب سود و زيان می‌گويد که منفعت خريد آن بسی بيشتر از گوش دادن به آن در ملکوت است. نکته‌ای ديگر هم که باقی است اين است که عمدتاً اين مجموعه به کار ايرانيان و موسيقی‌دوستان خارج از ايران می‌آيد که دسترسی به اين آثار در ايران برای‌شان مقدور نيست و يافتن تمام اين قطعات برای آن‌ها صرفه‌ی اقتصادی ندارد (سرعت بالای اينترنت در اين سوی آب‌ها را فراموش نکنيد).

همچنين، پاره‌ای از آثار اساتيد موسيقی که اصلاً منتشر نشده‌اند، دسترسی به آن‌ها در جای ديگری بسياری دشوار است و آن‌ها را در زمره‌ی آثار ناياب يا کمياب موسيقايی قرار می‌دهد و دريغ کردن اين گوهرهای درخشان از نسل جوان امروز خود خيانتی به فرهنگ ايران به حساب می‌آيد (حداقل از ديد بنده).

در پايان اين را هم از ياد نبريم که بدون ترديد کسانی که مهر و علاقه‌ی فراوانی به موسيقی ايرانی دارند، حتی اگر قطعه‌ای را در ملکوت شنيده باشند، باز هم به محض اين‌که به آلبوم منتشر شده‌ی آن دسترسی پيدا کنند، بلافاصله آن را خريداری می‌کنند و صدمه‌ای به حقوق اختصاصی يک صاحب اثر وارد نمی‌شود. اگر قرار بود برای يکايک اين قطعات به دنبال صاحبان اثر يا حقوق آن بگرديم عملاً شکل‌گرفتن اين مجموعه در ملکوت محال بود. هدف وسيله را توجيه نمی‌کند، اما نه هدف هدفی سوء و غير اخلاقی است و نه وسيله، وسيله‌ای خيانت‌کارانه يا سارقانه است. سرقت هنری معانی بسيار وسيعی دارد که اگر هم به احتمال بسيار ضعيف ملکوت در اين معنی واقع شود، باز هم قطعاً بی‌گناه‌ترين بهره‌گيرنده از اين قطعات، همين «درويش يک قبای» ملکوت است!

اين ابيات حضرت مولانا بسی مناسبت دارد برای اين‌جا:
سخت‌رويی که ندارد هيچ پشت
بهره‌جويی را درون خويش کشت
پاک می‌بازد نباشد مزد جو
همچنان که پاک می‌گيرد ز هو
که فتوت دادن بی‌علت است
پاکبازی خارج هر ملت است
اين سخا شاخی است از شاخ بهشت
وان آن کس کو چنين شاخی بهشت
نان دهی از بهر حق نان‌ات دهند
جان دهی از بهر حق جان‌ات دهند
آن درم دادن سخی را لايق است
جان سپردن خود سخای عاشق است!


Posted

in

by

Tags:

Comments

12 responses to “طربستان ملکوت و آداب کپی‌رايت”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *