January 1, 2006

« مرثيه‌ای برای نوشتن! | صفحه‌ی اصلی | جوانی کردن جواد طباطبايی »

طربستان ملکوت و آداب کپی‌رايت

پيش از هر چيز سال نو مسيحی را بر مؤمنان چليپا و ارادت‌مندان عيسای روح‌الله تبريک می‌گويم. باشد که در سال تازه، انفاس مسيحايی دوست، از مرگ جهل‌مان بيدار سازد و راه آسمانی بی‌تعلقی را بياموزاندمان!

دوستی ای‌میل زده بود و استفسار کرده بود درباره‌ی کپی‌رايت قطعات موسيقی طربستان ملکوت. پرسش به جايی است که بارها و بارها از خود پرسيده‌ام. توضيحاتی می‌دهم و دلايل خود را می‌گويم که چرا ايرادی بر وجود اين قطعات در ملکوت نمی‌بينم.

نخست اين‌که پاره‌ای از قطعات هستند که اجازه‌ی «وجود»شان را در اين‌جا از خود آهنگساز يا صاحب اثر دارم که مستقيماً مسأله‌ی کسانی را که وسواس فراوان درباره‌ی کپی‌رايت دارند، حل می‌کند.

دو ديگر اين‌که تعدادی زيادی از اين قطعات بخشی از فرهنگ موسيقايی ما هستند و عملاً امکان اين وجود ندارد که به دنبال ورثه يا ذوی‌الحقوق بگرديم و کسب اجازه‌ای بکنيم و در واقع بخشی از ميراث عمومی فرهنگی و موسيقايی ما هستند (فقها اين را در زمره‌ی «انفال» حساب می‌کنند؟ علما لطفاً بنده را روشن بفرمايند).

سه ديگر اين‌که قالب فايل‌هايی که در طربستان ملکوت وجود دارند، به صورت فلش هستند و عملاً استفاده‌ی تجاری از آن‌ها به شکلی که محظور حقوقی و قانونی ايجاد کند بسيار دشوار است. مخصوصاً در ايران که اتصال اينترنت بسيار کند است، کار عاقلانه‌ای نيست که يک نفر بخواهد يک آواز نيم ساعته را در وبلاگ ملکوت گوش بدهد و نخواهد سی‌دی يا نوار همان اثر را از بازار بخرد. حساب سود و زيان می‌گويد که منفعت خريد آن بسی بيشتر از گوش دادن به آن در ملکوت است. نکته‌ای ديگر هم که باقی است اين است که عمدتاً اين مجموعه به کار ايرانيان و موسيقی‌دوستان خارج از ايران می‌آيد که دسترسی به اين آثار در ايران برای‌شان مقدور نيست و يافتن تمام اين قطعات برای آن‌ها صرفه‌ی اقتصادی ندارد (سرعت بالای اينترنت در اين سوی آب‌ها را فراموش نکنيد).

همچنين، پاره‌ای از آثار اساتيد موسيقی که اصلاً منتشر نشده‌اند، دسترسی به آن‌ها در جای ديگری بسياری دشوار است و آن‌ها را در زمره‌ی آثار ناياب يا کمياب موسيقايی قرار می‌دهد و دريغ کردن اين گوهرهای درخشان از نسل جوان امروز خود خيانتی به فرهنگ ايران به حساب می‌آيد (حداقل از ديد بنده).

در پايان اين را هم از ياد نبريم که بدون ترديد کسانی که مهر و علاقه‌ی فراوانی به موسيقی ايرانی دارند، حتی اگر قطعه‌ای را در ملکوت شنيده باشند، باز هم به محض اين‌که به آلبوم منتشر شده‌ی آن دسترسی پيدا کنند، بلافاصله آن را خريداری می‌کنند و صدمه‌ای به حقوق اختصاصی يک صاحب اثر وارد نمی‌شود. اگر قرار بود برای يکايک اين قطعات به دنبال صاحبان اثر يا حقوق آن بگرديم عملاً شکل‌گرفتن اين مجموعه در ملکوت محال بود. هدف وسيله را توجيه نمی‌کند، اما نه هدف هدفی سوء و غير اخلاقی است و نه وسيله، وسيله‌ای خيانت‌کارانه يا سارقانه است. سرقت هنری معانی بسيار وسيعی دارد که اگر هم به احتمال بسيار ضعيف ملکوت در اين معنی واقع شود، باز هم قطعاً بی‌گناه‌ترين بهره‌گيرنده از اين قطعات، همين «درويش يک قبای» ملکوت است!

اين ابيات حضرت مولانا بسی مناسبت دارد برای اين‌جا:
سخت‌رويی که ندارد هيچ پشت
بهره‌جويی را درون خويش کشت
پاک می‌بازد نباشد مزد جو
همچنان که پاک می‌گيرد ز هو
که فتوت دادن بی‌علت است
پاکبازی خارج هر ملت است
اين سخا شاخی است از شاخ بهشت
وان آن کس کو چنين شاخی بهشت
نان دهی از بهر حق نان‌ات دهند
جان دهی از بهر حق جان‌ات دهند
آن درم دادن سخی را لايق است
جان سپردن خود سخای عاشق است!

(574 کلمه)

مطالب مرتبط

قافله سالار

رستاخيز ققنوس

و اما شهرام ناظری

تا بيکران دور دست

تصحيح يک اشتباه

شجريان از دو نگاه

اميدهای ما به شجريان

نظرها (12)

آقای داریوش
بنده نگفتم شما کارنامه اعمالت را اینجا گذاشته ای مگر بازدیدکنندگان چه جایگاهی در عرصه ملکوت دارند؟!برای بنده کاملا محرز است که شما قصدسود جویی ندارید.نوشته بنده فقط تذکاری بیش نبود.شما دیدگاه خاصی دارید و مشکلی نمی بینید.دیگر نمیدانم چراسوالی میکنید که جوابش را از پیش از سوی من میدانید!باری چون این موسیقی متعلق به شخص است (گناه کبیره) ممکن است به شمار آید.نمیدانم نوشتن "مهمان کردن شنوندگان" به "آهنگ نیکو" چه چیزی رو روشن میکند.موضوع چیز دیگری است.

سلام. من احساس می کنم که دلایلتون ارضام می کنه...فقط یه چیزی من رو رنج می ده و اون اینه که نصف آهنگ ها رو نمی شه گوش کرد...لطفا دستی به سرش بکشید...ممنون

ميازار خق و هر جه ميخواهي كن

اگر شراب خوری جرعه ای فشان بر خاک
ازآن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک ؟؟؟

سلام... امیدوارم در سال میلادی جدید، دلت و خانه ات همواره پر از سلامتی، صدق و صفا باشد.

سلام. البته که اگر شبهه‌ی گناه در کار باشد لازمه‌ی پرهیزگاری عمل به احتیاط است. من امیدوار بودم که بشود مثلاً با گذاشتنِ ستاره‌ای کنارِ بعضی اسم‌ها نشان داد که از صاحبِ اثر اجازه گرفته‌اید. به هر حال، خیلی ممنون بابتِ توضیحات. شاد باشید.

دوست عزیز
تصور میکنم شرط پارسایی اقتضا میکند که در چیزی که شبه گناه وجود دارد نیکوتر آن است که دست از عمل بردارید بخصوص که از جنس گناه کبیره باشد
به یاد دکتر سروش میافتم که میگفت غزالی چون شک داشت که یزید مقصر اصلی مرگ حسین بوده یا نه از لعن کردن او خودداری میکرد.

محمد عزيز،

غرض من از نوشتن این یادداشت، توضيح دليل باورم بود نه عرض کارنامه‌ی اعمال‌ام برای توصيه‌ی توبه از سوی ارباب سلوک! قطعاً باور من با باور دوستان متفاوت است. نه قصد ضايع کردن حقوق هنرمندان در بين است و نه سودای تعطيل کردن طربستان را دارم. باورهای زاهدانه‌ی افراطی هم مطلقاً ندارم. حاشا و کلا که روزی در باور و عمل مانند کسی چون غزالی رفتار کنم. البته که برای خود الگو و سرمشق دارم که قطعاً غزالی نيست. ترجيح می‌دهم دنيا را و همين مقوله را حافظانه ببينم تا چون مريدی از مريدان غزالی. در ضمن از کی تا به حال مهمان کردن شنوندگان به آهنگی نيکو از «جنس گناه کبيره»‌ است؟! نه دوست عزيز، من اين کار را نه گناه کبيره می‌دانم و نه اصلاً گناه. توضيح را نوشته‌ام تنها برای خاطر دوستانی که اگر وسواس زاهدانه‌ يا محظور اخلاقی دارند تکليف خود را بدانند و از فشار دادن دکمه‌ای در اين‌جا احساس گناه يا عذاب وجدانی نکنند. همين.

ba salam .man ham kamelan ba nazare (shadidan) movafegh hastam.dar zemn inke hata asari ke shom joze amvale omoomi midanid momken ast az dide shoma faghat intor bashad.

امید وارم که این مطالب دلیل بر این نباشد که ما به هر وسیله ای از زحمات هنرمندان برای رونق جای خویش استفاده کنیم. حالا این یاآن است یا نیست. ما که در اینجا(SWEDEN) هر چه می بینیم حق و حقوق است. در ایران است که حق وحقوقی نیست...
امید که این حق به همگی عطا شود از سوی فرهیختگان...
موفق باشید

سلام.
این توضیحات مفید بود، اما مطمئن نیستم که همه‌ی مسأله را حل کرده باشد. ببینید: بحث اصلاً (یا عمدتاً) این نیست که شما با گذاشتنِ این قطعه‌ها در وبلاگ‌تان قصدِ استفاده‌ی مادّی داشته باشید (گرچه علی‌الاصول می‌شود به این هم فکر کرد که بودنِ اینها تعدادِ مراجعه‌کنندگان‌تان را زیاد می‌کند، که می‌تواند امتیازِ بزرگی باشد و نفعی به شما یا به ملکوت برساند). نگرانیْ این است که بودنِ اینها در اینجا می‌تواند صاحبانِ‌شان را—صاحبانِ آن آثاری که جزوِ اموالِ عمومی محسوب نمی‌شوند را—از درآمدی محروم کند. مثلاً کسی که در کانادا است بسا که وقتی می‌تواند تصنیفی از تعریف یا قطعه‌ای از مجید انتظامی را در (یا از) اینجا گوش کند دیگر نرود 15 دلار بدهد و سی‌دیِ اینها را بخرد. من نگرانِ این نیستم که بودنِ اینها به نفعِ شما باشد؛ نگرانِ این‌ام که به ضررِ هنرمندان یا سرمایه‌گذاران باشد. رعایتِ حالِ کسانی که وسواس دارند را ای کاش فرصت می‌کردید و آنهایی را که از صاحبان‌شان اجازه گرفته‌اید مشخص می‌کردید. موفق باشید. ممنون.

سلام داریوش جان. اگر بخواهی می توانی فایل صوتی سخنرانی دکتر رو در این لینک پیدا کنی ضمن این که شاید بد نباشه که لینک به فایل رو هم در وبلاگت بذاری: http://www.kanoontowhid.org/vp.php?pi=96

قبله ی عالم به سلامت،
خوش مان آمد، هم از مسيح و هم از قبله ی خودمان که در نهايت تولرانس مسيح را بزرگ می دارد. امروز که در اندرونی دل مان گرفته بود و انگشت حيرت به دهان فکر می کرديم برويم اطراف برلين چند فقره کبک دری از برف در بياوريم و بريزيم روی تخته ی آشپزباشی، فالی زديم به دفتر همايونی، مطلب جديد آمده بود و ما خشنود از شکار کبک صرف نظر نموديم. حال که با خواندن قطعه ی جانگداز قبله ی عالم پاره ای از قلب مان پاره پاره شده، اعلام می داريم، ما وليعهد بارگاه ملکوت اگر مسيحی نيستيم، اما اين دليلی نمی شود که چليپا نباشيم!
زياده جسارت است.
وليعد چليپا

نظر بدهيد

(نظر شما پس از تأييد منتشر خواهد شد. نيازی به دوباره فرستادن نظر نيست.)

Free counter and web stats