۰

کمانِ گوشه‌نشينی و تير آهی کو

حافظ غزلی دارد با مطلع «جز آستان توام در جهان پناهی نيست». اين غزل سراپا تمناست و سوز و درد. بازتاب استيصال و عجز آدمی است در برابر جور زمانه و تقلبات درونی. اين عجز و استيصال از همان بيت اول غزل بيداد می‌کند. اين غزل خصوصاً اين روزها در احوالی که بر کشور ما می‌رود شنيدنی است و سخت مرتبط با اوضاع. روزگاری که «عقاب جور گشوده است بال بر همه شهر»؛ روزگاری که تنها سلاح اهل معرفت، «آه است و ناله». تنها تير کارگر اين جماعت همين «آه» است. از يک سو اين آه، کارگر است و عافیت‌برانداز و از سوی ديگر نشانه‌ی عجز است؛ نشان بسته شدن هر دری که به تدبير می‌توانست گشوده شود.
و اين همان غزلی است که حافظ مغز فلسفه‌ی زندگی‌اش را تصوير می‌کند:
مباش در پی آزار و هر چه خواهی کن
که در شريعت ما غير از اين گناهی نيست
خصوصاً در این روزها که به بهانه‌ی رمضان، طایفه‌ای به مستمسک اقامه‌ی «شريعت» از هيچ «آزار»ی برای خلايق فروگذار نمی‌کنند. اين برای حافظ عين بی‌دينی است. آزار به کس مرسان و هر چه خواهی کن. شريعتی که ظاهريان از اساس و معنا تهی کرده‌اند، نزد حافظ شست‌وشو می‌شود و از نو شناخته می‌شود: شريعت يعنی کم‌آزاری. مسلمانی يعنی آزار به خلايق نرساندن، حتی به نام خدا.
شجريان در مجلسی خصوصی در مشهد، در ۱۷ فروردين ۱۳۶۵، اين غزل را با تار استاد غلامحسين بيگجه‌خانی در بیات ترک خوانده است.

 

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

۰

از گوشه‌ای برون آ ای کوکب هدايت…

آواز بیات ترک زير را شجريان با تار مجيد درخشانی خوانده است روی غزل «زان یار دلنوازم شکری است با شکايت…» در ماهور. اجرايی خصوصی است. تاريخ اجرا ۱۵ فروردين ۱۳۶۷ است. موسيقی را بايد شنيد. شعر را هم. زياده مصدع نمی‌شوم.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

پ. ن. فايل را از اين‌جا گرفته‌ام.