۹

درباره‌ی جنبش سبز و قیام مصریان

ظاهراً میان علما اختلاف است درباره‌ی نسبتی که میان جنبش سبز و رخدادهای مصر وجود دارد. کوشش کرده‌ام تا این‌جا به صراحت به ماجرا نپردازم اما مشاهداتم را مرتب نوشته‌ام. عده‌ای معترض شده‌اند که این‌که موسوی ریشه‌ی اتفاقات مصر را در جنبش سبز می‌داند درک درستی نیست. و البته در دفاع از این ادعا، تفاوت‌های خیزش مصری‌ها را با جنبش سبز برجسته می‌کنند. من به خوبی هم از تفاوت‌ها آگاه‌ام و هم شباهت‌ها را می‌بینم. جمع‌بندی مشاهدات من تا امروز این است:

۱. کسانی که با تمام احساس و عاطفه و عقلانیت و انتخاب‌های سیاسی‌شان درگیر ماجراهای جنبش سبز بوده‌اند، ناگزیر شباهت‌های غریبی میان نوع رفتار حکومت مصر با معترضان و نوع رفتار حکومت ایران با معترضان می‌بینند ولو درجات خشونت طبعاً متفاوت است و میزان خشونت عریانی که در ایران به کار بسته شده، هرگز با خشونت مهارشده‌ی دولت مبارک برابری نمی‌کند. خشونت‌های حکومتی و صادر شده از سوی قدرت مسلط سیاسی در ایران به مراتب مهیب‌تر از چیزی بود که امروز در مصر می‌بینیم. جمعیت معترضان مصری هم به نحو چشم‌گیری کمتر از جمعیت معترضان ایرانی بوده و هست. ترکیب جمعیتی مصر هم با ترکیب جمعیتی ایران تفاوت دارد. اما به هر حال شباهت‌ها به نحو غریبی یادآور اتفاق‌های ایران است و همه‌ی کسانی که در اعتراض‌ها شرکت داشته‌اند گویی به عیان احوال آن روزهای خود را در ایران می‌بینند. لذا با انباشتی از احساسات و عواطف برانگیخته‌ای روبرو هستیم که باعث شده شمار زیادی از ایرانی‌ها چهارچشمی مشغول تماشای تلویزیون الجزیره باشند چه در داخل ایران و چه در خارج و همگی به طنز و تعریض جایی بالاخره چیزی می‌گویند که با روایت‌های رسمی حکومتی تفاوت داشته باشد.

۲. نگاه غیر ایرانی‌ها به ماجرای مصر برای من جالب است. تا همین الان دست‌کم پنج شش نفر از همکاران غیر ایرانی ما که ملیت‌ها و پیشینه‌های دینی کاملاً مختلفی با هم دارند هر وقت مرا دیده‌اند به صراحت به من گفته‌اند که ما شباهت عجیبی میان این اتفاق‌های مصر و اعتراض‌های جنبش سبز در ایران می‌بینیم. یعنی هر چقدر که ممکن است بعضی از ما ایرانی‌ها بر ظرافت‌ها و تفاوت‌های جزیی دو روایت ایران و مصر انگشت بگذاریم، آن‌ها به روایت کلان ماجرا بیشتر توجه دارند. امروز یکی از دوستان پاکستانی من – که آکادمیسینی مبرز و درجه یک است – می‌گفت که اتفاقی که افتاده است این است که این آگاهی و بیداری به لایه‌های مختلف جامعه‌ی عربی رسیده است و آگاهی را نمی‌توان به ناآگاهی تبدیل کرد. به نظرم این خط مشترک تمام این اتفاق‌های جهان عرب و جنبش سبز است. کلید جنبش سبز انتشار و رخنه کردن آگاهی در لایه‌های مختلف جامعه بود. جنبش سبز مهم‌ترین توفیق‌اش این بود که نقاب را از چهره‌ی یک نظام سیاسی عمیقاً مستبد و به شدت ضد-اخلاق که مدام نمایش دین‌داری و آزادگی می‌دهد برداشت. یعنی ماجراهای کوی دانشگاه اول، قتل‌های زنجیره‌ای و تمام اتفاقات ریز و درشت دیگری که پیش‌تر رخ داده بود و بالقوه می‌توانست عمق این تباهی و رسوایی را نشان بدهد، هرگز نتوانست به اندازه‌ی جنبش سبز این نقاب را بردارد. نتیجه این شده است که حتی اگر تا امروز جنبش سبز موفق به تغییر ساختار سخت قدرت یا دگرگون کردن رفتار متصدیان مناصب فعلی قدرت نشده است، دست‌کم کاری کرده است که صاحبان قدرت خودشان آگاه شده‌اند که از این پس پیوسته باید در بیم و هراس از این زندگی کنند که مردم آگاهی‌شان را از راز پنهان – و اکنون آشکارشده‌ی حکومتیان – به رخ‌شان بکشند و باز در برابرشان بایستند و به انحای مختلف به آن‌ها پاسخ منفی بگویند – کمااین‌که از هنرمند،‌ نویسنده‌، سینماگر، استاد دانشگاه و طبقات مختلف جامعه گرفته تا گروه‌های مختلف سرکوب‌شده‌ی سیاسی و حتی در متن قدرت هم‌اکنون به طور مستمر این کار را می‌کنند. لذا، به جرأت می‌توان گفت که این شباهت را نه تنها ایرانی‌ها که غیر-ایرانی‌های خارج از ایران هم به دقت رصد می‌کنند و رشته‌ی مشترکی میان این‌ها می‌بینند.

۳. اتفاق‌های مصر و تونس چهره‌ی متفاوتی از جهان عرب و مسلمان‌ها به دنیای غرب ارایه داد. پیش از این‌ عرب‌ها و مسلمانان ملتی بودند که باید همیشه از غرب و از خارج برای‌شان توسعه‌، عدالت، آزادی، حقوق بشر و دموکراسی به ارمغان آورده می‌شد. امروز تونسی‌ها و مصری‌ها به آن‌چه که هستند می‌بالند. افتخار می‌کنند که تونسی و مصری هستند و توانسته‌اند در برابر قدرت سیاسی وطنی‌شان پاسخ منفی بگویند و قد علم کنند و آزادوار از تسلیم در برابر استخفاف تن بزنند. دقیقاً همین ماجرا در ایران هم رخ داد. دوم خرداد ۷۶ یک بار جهان را شگفت‌زده کرد و تصویری دیگر از ایران به غرب ارایه داد. آن تصویر آرام‌آرام به بوته‌ی فراموشی سپرده شد تا جنبش سبز یک بار دیگر رشادت، پختگی و بلوغ سیاسی ایرانی‌ها را به رخ جهان و خصوصاً اروپاییان و آمریکاییان کشید. این عدالت‌خواهی و آزادی‌جویی خانه‌پرورد ایرانی‌ها هنوز اسباب شگفتی و حیرت غرب است. اتفاق مشابهی در جهان عرب افتاده است. و این شباهت را باید دید و برجسته کرد و به صدای بلند باید گفت. عرب‌ها و کشورهایی مثل ایران برای بلوغ سیاسی و تعیین سرنوشت خودشان به دست خودشان و رهایی از حاکمان مستبد و بیدادگر دینی یا سکولار هیچ نیازی به مداخله‌ی غرب ندارند.

۴. ماجرای مصر به هر سرانجامی که برسد، یک چیز گریزناپذیر است: در جامعه‌ی مصری این آگاهی و اعتماد به نفس که ملت مصر می‌توانند خودشان برای خودشان تصمیم بگیرند، بازگشت‌ناپذیر است. می‌توان تمام مؤلفه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را جمع زد و بر مبنای برآیند آن‌ها داوری کرد. این البته شیوه‌ی مناسب و درستی برای تحلیل پیامدهای کوتاه‌مدت و درازمدت سیاسی است. اما نباید فراموش کرد که هر چند ممکن است تجلی عمل سیاسی مصریان با ایرانی‌ها تفاوت داشته باشد و هر چند نظام سیاسی‌شان با هم تفاوت‌های بنیادین دارد – به جز البته شباهت اتوکراتیک بودن‌شان – همگی یک خواسته‌ی مشترک دارند: نمی‌خواهند از این پس کس دیگری، حاکم‌شان، به جای‌شان تصمیم بگیرد. مصری‌ها هم مانند ایرانی‌ها امید می‌خواهند. می‌خواهند به آینده‌‌شان امید داشته باشند و فرزندان‌شان فقط در حسرت زندگی بهتر و آزادی و عدالت زندگی نکنند. وضع ما هم همین است. زبان حال ما هم چیزی جز این نیست.

  1. اوباش را افشا کنید گفت:

    چرا قبل از نوشتن این خزعبلات کمی مطالعه نمی کنی؟
    http://www.intifada-palestine.com/2011/02/dr-ashraf-ezzat-reporting-from-egypt-the-uprising-the-treason-and-israel
    نابود باد شیادان و جاهلان که در خدمت صهیونیسم و امپریالیسم سعی به لوث کردن جنبش مردم مصر دارند. جاهلان بدانند که افراد می توانند فرق “جنبش های رنگین” را با انقلابات ضد صهیونیسم و اقتصاد نزول خواری تشخیص دهند.
    مرگ بر اوباش

  2. هوالحق
    سلام
    شاید همکار شما تنواند فرق میان جنبش سبز و قیام مردم مصر را تشخیص دهد ولی ما تشخیص می دهیم. آنها هم در گذر زمان خواهند فهمید.
    ما بوشهری ها با عرب ها زیاد برخورد داریم، چیزی که ما به عینه می بینیم همین اتفاق اسلام خواهیست.
    پیش فرض های ذهنی شما باعث شده است اصل مطلب را دریافت نکنید.
    یاحق

  3. علی گفت:

    به نام خدا
    خیلی واضح و روشنه که جنبش مردم مصر، از انقلاب اسلامی ایران نشأت گرفته و حرکات مردم مصر عملاً شبیه به حرکات مردم ایران در زمان انقلاب اسلامی است. حرکات جنبش سبز هم که به گفته خیلی ها کاریکاتوری از انقلاب اسلامی ایران بود، در نتیجه آدم های سطحی نگر، جنبش مردم مصر و جنبش سبز رو خیلی شبیه می بینند.
    از تفاوتهای مشهود این دو تا جنبش همین بس است که اظهار نظرهای اسرائیل و در نتیجه پیروی غرب از آنها را دید. این حرف من رو توهین تلقی نکنید ولی اونقدری که در اجتماعات جنبش سبز حضور داشتم و می دیدم، فضایی نبود که مثلاً بخواهی وسط خیابان نماز بخوانی یا از این جور کارها (حتی نماز جمعه پشت سر آقای هاشمی). بیشتر ترویج عکس اون دیده می شد، مثلاً روزه خوردن (روز قدس) و کسی قصد ترویج و یا اظهار مسائل دینی رو در این میان نداشت (ولی برعکسش در مواردی دیده می شد)

  4. ali گفت:

    دوست عزیز ! این دومین بار است که که می خواهم در رابطه به نوشته شما چیزی نوشته نمایم . اما بار اول شما حتی آن را بروز ندادید. خوب به صورت. تفاوت بین قیام مردم مصر وجنبش سبز بسیار زیاد است.
    ۱- قیام مردم مصر در مقابل رژیم است به رهبری مردم ستمکش مصر .
    ۲- جنبش سبز بخاطر عدم تقسیم قدرت بین رهبران مذهبی وآنانیکه تفاوت های سلیقوی درمورد حکومت مذهبی درایران دارند.
    اگر دوست مان خوب دریابند تفاوت از زمین تا آسمان است .. زیرا مصری ها مخواهند رژیم از بنیاد دگرگون شود. اما درایران جنبش سبز می خواهد در تداوم رژیم آخوندی ریفورم هیی را بیاورند . این است خط درشت فاصل بین قیام مردمی مصر وجنبش سبز ایران .

  5. آرام گفت:

    واقعا که استدلالات دندانشکن بود…مخصوصا اون قسمت که همکارات بهت گفتند…من نمی دونم تو دین داری یانه…اما آزاده باش….
    همین فیلمی که دیشب تمام جمعیت را زیر گرفت ببین و بعد جملاتت را اصلاح کن…
    یک خدایی هم هست که باید بهش جواب بدی…خشونت ایران عریانتر بود…خیلی خوبه که با وجدان راحت می خوابی…الان که این طرز نوشتن مد شده و حتما برات به به و چهچه می زنن…اما وعده خداوند هم قطعی است…
    و سیعلم الذین طلمو ای منقلب ینقلبون

  6. آرام گفت:

    اگر جه ایران دارای مشکلات زیادی است اما درست خواهد شد …روسیاهی به ذغال خواهد ماند و بس…
    اما نکته آخر اینکه فارس و کیهان و امثالهم را محکوم کرده بودی….لحن نوشته شما از آنها هم بدتر است…
    همین که تو خود را اخلاق گرا می دانی و هزاران تهمت می بندی به همه کس و همه چیز نشان می دهد که اگر قدرت داشتی دمار از روزگار کسان دیگر در می آوردی…..
    اگر آنان به واسطه قدرتشان بی اخلاقند ، معلوم نیست شما اگر قدرت داشتید همین گونه نبودبد..بی اخلاقی در موج ورشکسته سبز بیداد می کند….
    حالم از امثال شما که ادعای اخلاق دارید به هم می خورد…شادمان تر از کسانی هستم که مخالفند اما لعابی از ادب هم بر افکارشان نمی بندند و در قبال دو سه جمله رنگین تفاله کلامشان را به صورت جمهوری اسلامی نمی زنند…

  7. داریوش گفت:

    هر انسان واقع بینی میداند و می فهمد که میان انقلاب مصر و جنبش سبز شباهت های چشمگیری و جود دارد.
    شباهت اصلی و اساسی مردم مصر و جنبش سبز یک چیز است و آن آزادیخواهی ست!بقیه موارد حاشیه است. مهم نیست که اینکار با رفورم انجام شود یا با انقلاب. مهم اینست که درس عبرتی باشد برای آنانکه رأی و نظر مردم برایشان اهمیتی ندارد!

  8. فرخ گفت:

    شماها چرا می خواهید همه چیز رو به جنبش سبز ارتباط بدید ؟
    اگه جنبش سبز می تونست ، همون سالهای پیش یه کاری می کرد !
    نه اینکه بشینید اعلامیه بدید ! توی سایت دنباله برای ۱۴ بهمن اعلامیه داده بودید ، کی رفت میدون ولی عصر ؟
    من که تا ساعت ۴ اونجا موندم ، یدونه نفر هم نیومد !

  9. علی گفت:

    ممنون از نوشته شما. اما در کنار ذات ازادیخواهی و ظلم ستیزی هر دو جنبش, شاید ماهیت قیام مصر به زمان انقلاب ایران نزدیکتر باشد و به همان اندازه ممکن است که برای جامعه مصر در صورت توجه نکردن مردمشان فاجعه افرین باشد. شاید همانطور که فرصت طلبان در ابتدای انقلاب قیام ازادیخواهانه مردم را به نکبتی برای زندگیشان تبدیل کردند همین اتفاق ناگوار در مصر هم بیفتد.

|