۳

جامعه‌ی مدرن: اقتدارشکنی و حرمت‌شکنی

Print Friendly, PDF & Email

يادداشت کوتاه حسين درخشان در واکنش به ماجرای اخيری که آتش‌اش را آشوری برافروخته است، نکته‌ی ظريفی را در خود دارد که چه بسا از نگاه بسياری از جوانان وبلاگ‌نويس نهان می‌ماند. سخن درخشان درست است که جامعه‌ی مدرن اقتدار و اتوريته‌ی کسی را بر نمی‌تابد. به درستی، اين يکی از محصولات و نتايج مدرنيته است که ديگر کسی مرجع مطلق و دور از دسترس نمی‌ماند،‌ مگر در حوزه‌ی زندگی خصوصی و جهانی معنوی و خلوتی درونی. دنيای مدرن و اقتصائات سکولار آن راه را بر بت‌ تراشيدن‌ها می‌بندد. اما لغزشی که در نوشته‌ی درخشان هست و چه بسا اصلاً قصد او نباشد، اين است که اقتدار شکنی فرق دارد با اهانت و حرمت‌شکنی. شايد امروزه فرزندانی که دانش‌آموخته مکاتب عاليه و فرهيختگان قرن بيست و يکم هستند، مبنای زندگی و رأی و نظر خود را مواضع فکری و تجربه‌های شخصی پدران‌شان قرار ندهند، اما اين نتيجه نمی‌دهد که ديگر از فردا مجاز هستيم هر ناروايی را به آن‌ها بگوييم و آن‌ها را آماج ناسزا و دشنام سازيم. يکی از آشفتگی‌های زمانه‌ی ما همين است که اين مدعيان آزادی و مدرنيته گمان برده‌اند که ديگر بندی از هيچ اصل اخلاقی بر پای انديشه و جان آدمی نيست و می‌توان فارغ از اخلاق به هر کسی تهتک ورزيد و نام آن را آزادی نهاد. فرق بسيار است ميان آزادی و هرج و مرج. چيزی که صحنه‌ی اين ماجرا را به طرز جدی عوض می‌کند، وجود و حضور بازيگران متنوع و متکثری در اين صحنه است. ما يکسويه و يکتنه در عرصه‌ی جهان و ايضاً اينترنت حضور نداريم.  هر چه ميهمانان اين خانه بيشتر شوند، وسعت آن اگر افزون شود و گر نه، هيچ ميهمانی يا ميزبانی مجاز نيست به ميهمانی ديگر تعدی ورزد يا او را نابود کند. حرمت‌شکنی به بهانه‌ی اقتدار شکنی، سنگ‌بنای نخستين خشونت تئوريک است که در دراز مدت حاصلی جز خشونت عملی نخواهد داشت:
سر چشمه شايد گرفتن به بيل / چو پر شد نشايد گرفتن به پيل
راه خشونت را از اکنون و با فراست و زيرکی بايد بست. قربانی اين بازی در نهايت خود ما خواهيم بود. اين تک بيت ناصر خسرو، بيتی درخشان است و چقدر در روزگار ما معنا دارد:
انگشت مکن رنجه به در کوفتن کس / تا کس نکند رنجه به در کوفتن‌ات مشت!

  1. نی لبک says:

    سلام دوست عزیز.بدون ارزشگذاری برروی نوشته های آقای آشوری، جریانی که توسط نوشته ایشان پدید آمده قالب اعتنا است ؛ چرا که همه ما مجبوریم از منظری عمل گرایانه به مقوله وبلاگ و وبلاگ نویسی نگاه کنیم .راستش من نوشته های آقای درخشان را دنبال نمی کنم چون فضای نوشته های ایشون رو زیاد عقلانی و هدفمند نمی بینم ولی با توجه به اشتهار و زحمات فیرقابل انکارشون در رواج وبلاگ نویسی فارسی ؛ اصلا انتظار چنین برخورد خامی را نداشتم و در وهله اول که پیغامشونو د رکتابچه یا جستار دیدم فکرکردم شخص دیگری به نام وی پیغام گذاشته…بگذریم …آنچه شما بیان کرده اید منهم با آن موافقم و معتقدم توزیع دانش و آگاهی نیز بسان ثروت به طور نسبی عمومی تر شده و عصر ابوعلی سیناها و …ها سپری شده است .نکته قابل توجه دیگر اینست که نوشتن در بلاگها برای ماایرانیان فضای ممارست تیوریک در نفی و پرهیز از خشونت هست. کلام و دهنیت ما سرشار از خشونت است و اینترنت و فضای بلاگها میدان فراخ و فرصتی است در این جهت.خشونت عملی از ذهنیت خشن و متصلب ناشی میشه؛ سخن نه از بار علمی وبلاگ نویسان بل که از ظرفیتهای آشکار و نهان آنان در بنا نهادن پایه های روابط نوین اجتماعی مبتنی بر نفی خشونت و بر مدار گفتگو هست.کم نیستند شمار کسانی که عالم علوم اجتماعی هستند اما ظرفیت فردی آنها در نفی خشونت و یا در اشاعه تساهل و مدارای اجتماعی کمتر از یک شهروند عادی است.

  2. روبین says:

    متاسفم که شما هم جو گیر شده اید و جوانک خامی مثل حسین درخشان به مرجع کلامی شما تبدیل شده است !

|