۳

نيمروزی با سروش

Print Friendly, PDF & Email

روز پر مشغله‌ای بود امروز. صبح را با شتاب بايد به امور ثبت نام ترم آينده و کارهای دانشگاه می‌پرداختم و پس از آن بايد دکتر سروش را می‌ديدم که برای ديداری با اربابِ انديشه و قلم بايد او را راهنما می‌شدم. باری شتابناک محل قرارمان را پس از طولانی‌تر شدن کار دانشگاه تغيير دادم که به موقع به موعد برسيم. جلساتِ اين سو و آن سو و افراد مختلف چندان مجالی فراهم نمی‌کرد تا در خلوت به گفت‌وگويی بنشينيم. القصه، ملاقات‌های پی در پی را که پسِ پشت نهاديم، ما بوديم و سخن‌های خويش و حديث شوق و داستانِ مهر. پيشتر از اين به کرات اين را نوشته‌ام و آنها که مرا می‌شناسند می‌دانند که به دلايل زيادی «مهری ويژه به عبدالکريم سروش» دارم که البته پاره‌ای از اينها شخصی است و خاص عالمِ خلوتِ من است نه جلوتِ عالميان.


حديث از هر جايی به ميان آمد و دامنِ سخن را به ناکجاها کشيديم. از فلسفه و عرفان گرفته تا شعر و سياست و ادبيات و عالم پژوهش. و البته سخنانی که برای هر دوی ما تازگی داشت و شايد نخستين باری بود که اين سخنان را می‌شنيديم. روز نيکويی بود امروز از آن رو که سرشار بود از صلح و آرامش و صفا و سادگی. جدای اينکه دوستان يا دشمنان سروش چه درباره‌ی او می‌انديشند و او کيست و چه کرده است و سابقه و کارنامه‌اش چگونه است، الفتی که من با او داشته‌ام و دارم، برای من و با دغدغه‌هايی که دارم، مغتنم و ارزشمند است.
در خلال گفت‌وگوها، البته سخنی هم در ميان آمد از سيد حسين نصر که پيشتر مطالبی را درباره‌ی او نوشتم. دوستی که از ارادتمندان نصر است، نظر سروش را درباره‌ی او پرسيد و سروش به نيکوترين وجهی، همانچه را که من می‌انديشدم به بيانی شيوا بازگو کرد که سيد حسين نصر برجسته‌ترين نماد اسلام هويت در غرب است. سيد حسين نصر به مسلمان غرب‌نشين هويت می‌آموزد. من سيد حسين نصر را فيلسوف نمی‌دانم و چنان‌که گفته‌ام او را حداکثر مورخ سنت و فلسفه به شمار می‌آورم. سروش اما نکته‌ی جالب‌تری را گفت در خصوص محتوا و قدر و وزنِ عقلانیِ آثارِ او. او گفت که تفکر نصر، حکم بنايی بسيار عظيم و دلربا را دارد که بر پايه‌ها و ستون‌هايی نازک و ضعيف استوارند و از حيث اعتبار و استحکام عقلانی و استدلالی بسيار سست است. گمان می‌کنم جايی گفته باشم که در آن کتاب «فلسفه سيد حسين نصر» که کتابی است قطور و با مقدمه‌ای مفصل از خودش درباره‌ی خودش چاپ شده است، چه اندازه تلاش در موجه نمودن و بلاعيب بودنِ او شده است. رضا شاه کاظمی امروز به نکته‌ای خوب اشاره کرد که هسته و گوهر انديشه‌ی نصر، تعاليم فريتهوف شوآن است و نقدِ جدی کار نصر مستلزم نقد شوآن خواهد بود لاجرم. عجالتاً اين نکته را به کناری می‌گذارم. اما سيد حسين نصر در مواضعی مختلف، گويا، در مذمت دکتر سروش سخن گفته است. مذمت، نه نقد، البته کاری است که در شأن يک انديشمند نيست. کاش آن مايه وزنی را که از حيث اعتبار کاری سروش برای نصر قايل است، نصر هم برای او قايل بود و حرمتِ انديشه را بيشتر نگاه می‌داشت.
روز شيرينی بود امروز. خاصه اينکه سروش هم، حداقل اين است که با من، درمقامِ مهر و صميميت بود و فضای انس و الفتی ميان ما بر قرار بود. البته ميان هر سه نفر ما: يعنی من و سروش پدر و سروش پسر که در اين ميان از او ذکری نيامد. با او اگر چه مدتی درازتر است که نسبتِ دوستی دارم، چندان مجال و موضوعيت سخن از او در ميان نبود و اگر همه سخنی رفته است همه به اشارت بوده است به به تصريح و ذکرِ نام. امروز به او می‌گفتم که فرصتی بلندتر بايد داشته باشيم که بنشينيم و «دعوا» کنيم! خنده‌زنان گفت که مگر ما با هم بر سرِ جنگيم؟! که البته مراد همان سخنانی است که ميان ما می‌رود که يا همدلی است و يا نقد.
راستی اين را هم فراموش نکنم که دکتر سروش به وليعهد ما هم پاسخِ سلامی فرستاد و گفت که «سلامتان را پاسخ!». نمی‌خواستم اين آخر سخن به نثر خاقانی و نوشتار سلطانی باز گردم اما نمی‌شد حکايت مقامِ ولايتعهدی را ناگفته رها کنم!

  1. ساغر says:

    تنها اين … اين نغمه … اين موسيقي … قبله ي عالما! دستم به دامانت! مي آيم و دريا دريا اشك مي ريزم … شيرين قهر كرده يارم … شيرين كردي كبابم … شيرين نمي دي جوابم! … شيرين قهر كرده يارم …….

  2. بلک مک says:

    نظر دادن راجع به این مطلبت برام خیلی سخته! چون اصولا اظهار نظر راجع به سروش سخته و من ترجیح میدم چیزی نگم هر چند تاکید میکنم که منو غافلگیر کردی انتظارشو نداشتم! اگه به یاد داشته باشی برای دو نامه ای که سروش دو ماه پیش نوشت مهدی فتاپور جوابی نوشت در ایران امروز باید موجود باشه! به نظرم او خیلی با سروش و امثالش برخورد منطقی داشت! هر چند کردار و سوابق سروش پتانسیل چیزهای بیشتری رو نیز داشت!…
    راستی خواننده این موزیک کیه ! نشنیده بودم!! سیما بینا که نیست؟؟؟؟ راستی خانم بینا در اکتبر در لندن کنسرت خواهند داشت حتما توصیه می کنم ببینی با گروه آقای حمیدی با تار دوست عزیزم البرز! از سروش به کجا رسیدم!!! ولی میخوام بدونم کی داره میخونه!!

  3. Dawood Morady Garavand says:

    سلام:
    راستش خيلي دلم مي خواد يه صفحه توي ملكوت داشته باشمف و خيلي دلم مي خواد اين صفحه رو بدون اين كه از من بسيد قبلاَ چه كار كردم بهم بديد،راستش خيلي خوشحال مي شم اگه با Email بهم نتيجه رو خبر بديد،مطمئنم كه اگه موافقت كنيد پشيمون نمي شيد…
    يه بچه بي قرار…
    داوود

|