۴

رمضان ماه خوبی است!

اول این آیات را بخوانید:
«وَیُحِقُّ اللّهُ الْحَقَّ بِکَلِمَاتِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْمُجْرِمُونَ فَمَا آمَنَ لِمُوسَى إِلاَّ ذُرِّیَّهٌ مِّن قَوْمِهِ عَلَى خَوْفٍ مِّن فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِمْ أَن یَفْتِنَهُمْ وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِی الأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِینَ وَقَالَ مُوسَى یَا قَوْمِ إِن کُنتُمْ آمَنتُم بِاللّهِ فَعَلَیْهِ تَوَکَّلُواْ إِن کُنتُم مُّسْلِمِینَ فَقَالُواْ عَلَى اللّهِ تَوَکَّلْنَا رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا فِتْنَهً لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِینَ وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِکَ مِنَ الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ وَأَوْحَیْنَا إِلَى مُوسَى وَأَخِیهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوْمِکُمَا بِمِصْرَ بُیُوتًا وَاجْعَلُواْ بُیُوتَکُمْ قِبْلَهً وَأَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ وَقَالَ مُوسَى رَبَّنَا إِنَّکَ آتَیْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلأهُ زِینَهً وَأَمْوَالاً فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا رَبَّنَا لِیُضِلُّواْ عَن سَبِیلِکَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلاَ یُؤْمِنُواْ حَتَّى یَرَوُاْ الْعَذَابَ الأَلِیمَ» (سوره‌ی ۱۰، آیات ۸۲-۸۸)

«و خدا با کلمات خود، حق را ثابت مى‏گرداند، هر چند بزهکاران را خوش نیاید. سرانجام‏، کسى به موسى ایمان نیاورد مگر فرزندانى از قوم وى‏، در حالى که بیم داشتند از آنکه مبادا فرعون و سران آنها ایشان را آزار رسانند، و در حقیقت‏، فرعون در آن سرزمین برترى‏جوى و از اسرافکاران بود. و موسى گفت‏: (اى قوم من‏، اگر به خدا ایمان آورده‏اید، و اگر اهل تسلیمید بر او توکّل کنید.) پس گفتند: (بر خدا توکّل کردیم‏. پروردگارا، ما را براى قوم ستمگر (وسیله‏) آزمایش قرار مده‏.) (و ما را به رحمت خویش‏، از گروه کافران نجات ده‏.) و به موسى و برادرش وحى کردیم که شما دو تن براى قوم خود در مصر خانه‏هایى ترتیب دهید و سراهایتان را رو به روى هم قرار دهید و نماز برپا دارید و مؤمنان را مژده ده‏.  و موسى‏ گفت‏: (پروردگارا، تو به فرعون و اشرافش در زندگى دنیا زیور و اموال داده‏اى‏، پروردگارا، تا (خلق را) از راه تو گمراه کنند، پروردگارا، اموالشان را نابود کن و آنان را دل‏سخت گردان که ایمان نیاورند تا عذاب دردناک را ببینند.)»  (ترجمه‌ی فولادوند)

این روزها قرآن خواندن سخت عبرت‌آموز است و تکان‌دهنده. کافی است از هر ماجرایی در قرآن بتوانی تصویری و پرده‌ای بسازی که در آن خودت را ببینی و زمانه‌ات را. همین آیات بالا را یک بار با دقت بخوانیم. «کلمه»ی حق همیشه بر صدر خواهد نشست ولو «گناهکاران» حنجره‌هاشان را بدرند! از قوم موسی عده‌ی اندکی به او ایمان آورده بودند از بیم آن‌که مبادا فرعون آن‌ها را در بلا بیندازد و زندگی را بر آن‌ها تنگ کند. و این فرعون همان پادشاهی است که رعب و وحشت را در دل مردم‌اش می‌انداخت تا از او فرمان ببرند. یک راه القاء رعب و استخفاف همین است که مردم را از قطع شدن رشته‌ی معاش‌‌شان بترسانی،‌ مقام و موقعیت‌شان را از آن‌ها بگیری یا‌ آبروی آن‌ها را ببری؛ این شیوه‌ها یک امضای شناخته شده‌ی تاریخی و دینی دارند: امضای شخص شخیص فرعون! و خاصیت فرعونی چی‌ست؟ گردن‌کشی! برتری‌جویی! و برتری‌جویی هم‌عنان است با فساد کردن و تباه کردن جان‌های آدمیان. برای برتر ماندن باید عند الاقتضا جان مردم را هم گرفت و خون آن‌ها را هم بر زمین ریخت؛ کافی است اسباب و ابزارش را داشته باشند. و همین برتری‌جویی آدمی را «مسرف» می‌کند و تجاوزگر. آن وقت است که خلق خدا دست به دعا بر می‌دارند که ما را از قوم ظالم نجات بده.

پیامی که از موسی و برادرش به این قوم می‌رسد ساده است: «خانه‌های‌تان را قبله قرار دهید» و رو به روی هم. یعنی نزدیک‌تر از پیش باشید و پیوندهاتان را قوی‌تر کنید. قدم بعدی‌؟ «نماز بر پا دارید». و این‌جاست که به مؤمنان بشارت می‌دهد. عاقبت فرعون دراین بازی مردم‌ستیز، آزادی‌کش و شرک‌آفرین چی‌ست؟ نابودی اموال، سخت شدن دل‌هاشان، و چشیدن عذابی دردناک!

کسی اهل پند گرفتن هست یا نه؟ کسی تکانی می‌خورد؟ کسی از خواب بیدار می‌شود؟ این همه آیه، این همه اشاره، این هم نشانه، باعث می‌شود این وجدان‌های خواب‌آلوده بیدار شوند؟ «وَکَأَیِّن مِّن آیَهٍ فِی السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ یَمُرُّونَ عَلَیْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ» (سوره‌ی ۱۲، آیه‌ی ۱۰۵). با این همه نشانه و علامتی که از آسمان و زمین بر سرشان می‌بارد، باز هم رو می‌گردانند و مستکبرانه دست از تعدی و ظلم و تجاوز بر نمی‌دارند. و نقطه‌ی تقابل «تقوا» و «گردن‌کشی» همین‌جاست. فراموش نکنیم ظلم کردن اسباب می‌خواهد؛ ظلم‌هایی از جنس ظلم فرعونی، بدون اسباب و آلت میسر نیست (به عبارت دیگر نمی‌شود به همین سادگی فرعونیت را در سیمای هر که دل‌مان خواست ببینیم؛ شاهد می‌خواهد و حجت و بینه‌ی قوی). کمی فراست و هوشیاری می‌تواند نشانه‌های فرعونیت را بر ملا کند و علامت‌های قوم موسی (قوم استخفاف‌دیده) را هم مشخص کند. ماه رمضان، ماه خوبی است. ماه زنده کردن قرآن،‌ ماه بازخوانی پرونده‌ی فرعون‌ها و نمرودها. ماه عبرت و ماه اندوختن ذخیره‌ی معنا و ذخیره‌ی ستم‌ستیزی. ماه آموختن درس حریت و توحید. ماه صیقل دادن مضمون آزادگی و شکستن بت‌های جدید و شرک‌هایی تقوا نام. رمضان، ماه خوبی است!

  1. بامداد گفت:

    سلام
    جناب محمدپور نقد امید مهرگان بر مقاله ی نیکفر را می توانید در این آدرس بخوانید. در ادامه ی بحث و نقد اخیر شما:
    http://www.rokhdaad.com/spip.php?article281

  2. بی نام ونشان گفت:

    باسلام.
    ازوقتی که زمزمه ها راین طرف و ان طرف شنیدم که اصحاف استبدادی سعی دارند معترضین رابه خوارج وطرف مقابل را نیز اهل علی معرفی کنند ازان زمان مانده ام که چطور میشود این تشبیهات رابااین دور باطل طرفینی ادامه داد.چون درمقابل همین تشبیه وجودداردکه مثلا معترضین مظلومینندوحسینی وخشونت طلبها نیز اهل یزید ومعاویه اند.حال دراین نوشته شما هم این بوبه مشام میرسد که تشبیهی ازاین دست درکار باشد.که مثلا …شخصا راهی برای برونرفت ازاین دورندارم.اما فعلانکته ای را عرض کنم وانهم اینکه تازمانی که مفسرقران این اهل فرعونی کسی همچون مصباح باشد فرعونیها هرگز نخواهند دانست که جایگاه فرعون راغصب کرده اند.این رادرادامه ان جمله گفتم که گفتی چقدرازاین ایات وازاین پندها و…ومن میگویم که مانعی عظیم برسرراه ادامه دهندگان راه فرعون برای توبه هست و انهم توهم است.همان توهمی که بنی اسراییل و…راگرفته بود.توهم تکیه برجای علی و پیغمبرزدن.خلاصه اخر و عاقبت این جماعت ازخودراضی چیزی جز نابودی و هلاکت تدریجی نیست.بیا تا بنشینیم و این هلاکت راتماشا کنیم.اینطور نیست؟َ

  3. امیر گفت:

    خیلی موافقم. باید اینطور قرآن خوند که شما گفتید یعنی مصداق امروزیش رو توی ذهن مجسم کرد.

  4. ما منتظر تحقق وعده الهی هستیم.

|